De representatie van journalistiek in fictie: Inzichten uit het doctoraat van Maxine De Wulf Helskens

Nu Maxine al even aan de slag is als postdoc, blikt ze graag terug op haar doctoraat die ze in mei 2025 succesvol verdedigde.

Waarover gaat jouw doctoraat?

Mijn doctoraat gaat specifiek in op hoe journalisten worden geportretteerd in fictieve media en hoe deze representaties de publieke perceptie van journalistiek als beroep beïnvloeden. Toen ik eerder een uitwisselingstraject deed tijdens mijn universitaire opleiding naar de Verenigde Staten, viel het mij op dat er daar al heel wat onderzoek bestond naar de representatie van journalistiek in fictie, maar dit in België ontbreekt.

Er ligt veel druk op journalisten, en het is bijzonder interessant om te onderzoeken welke verhalen over journalisten de wereld worden ingestuurd en hoe deze verhalen invloed kunnen hebben op de manier waarop mensen een beeld vormen van journalisten en de media.

Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit jouw onderzoek?

Voor mijn onderzoek heb ik fictie uit verschillende landen onderzocht, waaronder Denemarken, België (Vlaanderen) en de Verenigde Staten. Daarbij onderzocht ik ook hoe kijkers omgaan met die representaties. Ik werkte met Vlaamse kijkers, studenten journalistiek en journalisten zelf om na te gaan hoe hun beeld van journalistiek wordt gevormd door fictie.

Uit de studies blijkt dat journalisten vaak worden voorgesteld als helden of schurken, met duidelijke verschillen tussen landen. In de Verenigde Staten ligt de nadruk op een heroïsch beeld van onafhankelijke journalistiek, terwijl Vlaamse en Deense fictie een kritischer en pessimistischer perspectief tonen, waarbij termen als “mediacircus” vaak voorkomen.

Daarnaast gaven Vlaamse kijkers aan lokale fictie te waarderen voor hun kritischere toon terwijl Amerikaanse fictie als te dramatisch en extreem werd beschouwd en niet representatief voor onze lokale journalistiek. Bij de journalisten zelf merkte ik ook een interessant onderscheid. Mannelijke journalisten omarmden vaker het heldenbeeld uit Amerikaanse fictie, terwijl vrouwelijke journalisten meer waarde hechten aan de realistische en kritische representaties uit Europese fictie.

Hoe kijk je terug op jouw doctoraatstraject?

Ik kijk met veel plezier terug op mijn doctoraatstraject. Ik heb veel fijne collega’s gehad om mee samen te werken en veel interessante inzichten van verschillende mensen kunnen opdoen.

Daarnaast heb ik ook internationale ervaring kunnen opdoen. Ik heb tijdens mijn doctoraat tijd doorgebracht in Los Angeles en Kopenhagen, en op verschillende andere bestemmingen. Over het geheel genomen was het dus een heel toffe en unieke ervaring.

Wat zijn de plannen na jouw doctoraatsonderzoek?

Ik werk momenteel verder aan vervolgstudies van mijn doctoraat als postdoctorale onderzoeker aan de vakgroep Communicatiewetenschappen aan de UGent. Ik ben nog steeds actief binnen het onderzoeksveld Journalism Studies, maar ga mij specifiek richten op de onderrepresentatie van vrouwen en minderheden op redacties.

Hiervoor zal ik opnieuw samenwerken met redacties, en studies doen met journalisten. Zo zal ik in kaart brengen welke obstakels vrouwen en minderheden ervaren in het beroep en hoe dit mogelijk veranderd kan worden.

Heb je tips voor anderen die willen doctoreren?

Voor studenten die nog in hun opleiding zitten en beginnen aan hun bachelor- en masterproef, zou ik aanraden om goed na te denken over wat ze echt interessant vinden en op welk onderzoeksveld ze zich willen focussen. Daarbij raad ik aan om de masterproef in het Engels te schrijven. Dit kan later een meerwaarde zijn bij sollicitaties, openstaande onderzoeksposities of projectaanvragen. Durf ook rond te

vragen naar mogelijke vacatures, posities voor PhD-studenten aan de UGent of andere universiteiten, of zelfs in het buitenland als dat je interesseert. Goed informeren op voorhand helpt om sneller in het veld aan de slag te kunnen wanneer je afstudeert.

Meer info

➡️ Leer alles over de onderzoeksdomeinen van Maxine De Wulf Helskens