Zo maak je een stad minder eenzaam

Bijdrage van dr. Bas Baccarne en Ben Robaeyst voor EOS Special - Wetenschap en Technologie

hello jennyEen op de drie mensen ouder dan 65 voelt zich regelmatig alleen. Toch blijft eenzaamheid vandaag vaak verborgen, zeker in een verstedelijkte omgeving. Het is de keerzijde van de vrijheid en anonimiteit van de stad: achter de ramen van de woningen schuilen complexe problemen die maar moeizaam boven water komen.     Minder mobiele senioren geraken hun woning amper uit en lopen zo broodnodig sociaal contact mis. De toenemende vergrijzing en verstedelijking zetten deze problematiek hoog op de agenda.

Heel wat zorginitiatieven werken aan oplossingen. Denk aan buurtwerkers, en aan tal van professionele zorgverleners die aan huis komen. Tot nu toe bleven de rollen van innovatie en technologie daarbij beperkt. Technologische oplossingen zijn meestal duur en complex, en een webcam of robot wordt al te vaak ingezet als vervanging van fysiek menselijk contact, wat bij eenzaamheid allesbehalve wenselijk is. Hoe kan technologie op een andere, laagdrempelige manier waardevol zijn voor zo’n complexe en veelzijdige maatschappelijke uitdaging?

 Om hierop een antwoord te bieden lanceerden we in Gent het City of People-project, een samenwerking tussen de Stad Gent, de Universiteit Gent en de Vlaamse innovatiehub Imec. De centrale uitdaging: samen aan de slag gaan om oplossingen uit te denken voor de vereenzaming onder minder mobiele senioren. Onderzoekers, zorgprofessionals; ondernemers; computerwetenschappers én de burgers van Gent: iedereen bekijkt het probleem van uit een andere invalshoek. Door verschillende visies te laten samenkomen ontstaan frisse, nieuwe ideeën.

Om alles in goede banen te leiden, zetten de onderzoekers een stedelijke proeftuin op. Die methodologie brengt de diverse profielen samen om het probleem scherp te stellen, nieuwe oplossingen uit te denken en die meteen uit te proberen in de stad.

In de praktijk impliceert dat een opeenvol ging van scenario-oefeningen, workshops, veldtests en andere experimenten. Een deel daarvan vond plaats in de laboratoria en creatieve ruimtes van het Gentse ontmoetingscentrum De Krook. Het andere deel in de wijk Muide-Meulestede, waar de problematiek erg tastbaar werd. Het lokale dienstencentrum en de woningen van senioren werden uitgeroepen tot experimentele zone. Lokale zorgverleners en senioren hielpen mee.

Na heel wat experimenteren kwamen we uit bij het concept Hello Jenny. Een slimme luidspreker bij senioren staat in verbinding met een app voor vrijwilligers die zich engageren om de oudere van tijd tot tijd een bezoekje te brengen. De luidspreker vraagt af en toe hoe het met de senior gaat en schat in wanneer hij of zij het meeste nood heeft aan een bezoekje. Een babbel slaan, kaarten of een koffie drinken in het lokale dienstencentrum: het samenzijn staat steeds centraal. Vrijwilligers kunnen via de app communiceren naar de slimme luidspreker om een bezoek vast te leggen. De app laat ook toe om bijkomende zorgnoden, zoals een boodschappendienst of poets hulp door te spelen naar professionele zorgverleners.

Het concept toont aan waar dit project voor staat: technologie gebruiken om mensen samen te brengen, en op een slimmere manier zorgnoden identificeren. De technologie stelt vast en signaleert maar het is de mens die de complexe problematiek echt vastpakt.

Dit is de manier om de toekomst van de zorg uit te bouwen en te verkennen welke rol technologie daarin speelt. De hierbij beschreven scenario’s schetsen enkele mogelijke toekomstbeelden. Zal technologie evolueren om de mogelijkheden van de mens verder uit te breiden, of zal ze de menselijke interacties meer en meer vervangen? Het meest wenselijke scenario kunnen we enkel realiseren door samenwerking en experiment    

dr. Bas Baccarne, Ben Robaeyst UGent et al.

 

BRON: EOS Wetenschap special - Technologie, p 19

 

Bestel het volledige magazine hier