De tussen -n en tussen -s

Tussen -n

Kijk naar het eerste lid van de samenstelling om te weten of je al dan niet een 'n moet toevoegen:

  • wanneer het eerste lid eindigt op een doffe -e, bv. getuige

- Alleen meervoud op -en: tussen -n, bv. getuigenverklaring

- Dubbel meervoud op -en en -s OF meervoud op -s OF geen meervoud: geen tussen -n, bv. methodeleer, machinekamer

  • wanneer het eerste lid niet eindigt op een doffe -e, bv. framboos

- Alleen meervoud op -en OF Dubbel meervoud op -en en -s: tussen -n, bv. frambozenbier, ambtenarenpensioen

- meervoud op -s OF geen meervoud: geen tussen -n, bv. gerstenat

 

1. De ziekenhuis-uitzondering

Sommige woorden die in het enkelvoud eindigen op “-e” krijgen toch een tussen “n”. Ze hebben alleen een meervoud op –en. Het gaat om twee soorten woorden

ð aanduidingen voor personen afgeleid van een bijvoeglijk naamwoord (zieke; blinde, deskundige, dove, gevangene, invalide, overledene,…)

ð een beperkte groep van zaaknamen. Ze eindigen op –e en hebben een meervoud op –en.

 

 

 

blindenschool

volwassenenonderwijs

 

 

zedenles, klassenstrijd, uitgavenbeleid, weddendienst

 

2. de koninginnedag-uitzondering

Een beperkte groep van samenstellingen waarbij het eerste deel verwijst naar een persoon of zaak die enig is in zijn soort:

 

 

Koninginnedag

zonneschijn

maneschijn

hellevuur

koninginnenhapje

3. de beresterk-uitzondering

In sommige samenstellingen heeft het eerste deel alleen een versterkende betekenis. Dat deel krijgt geen tussen-n

 

beresterk

apetrots

stekeblind

huizenhoog, mijlenver, urenlang, ravenzwart

 

4. de dageraad-uitzondering

In sommige samenstellingen herkennen we de onderdelen niet meer. Ook daar schrijven we geen tussen-n.

 

apekool

bolleboos

flierefluiter

ruggespraak

5. de spinnewiel-uitzondering

Als het eerste deel van de samenstelling de stam van een werkwoord is, schrijven we geen tussen-n als er een tussenklank is.

 

spinnewiel

huilebalk

spelevaren

6. de grotendeels-uitzondering

sommige samenstellingen zijn ontstaan doordat uitdrukkingen aan elkaar zijn gegroeid. Dat bepaalt vaak de schrijfwijze.

 

grotendeels

merendeel

goedendag

Tussen -s

  • Wanneer je de tussen -s hoort, schrijf je hem.
  • Bij sommige samenstellingen begint het tweede lid met een s-klank en kan je dus niet horen of er een -s- moet staan. Maak in dat geval een nieuwe samenstelling met het eerste lid. Wanneer je nu een -s- hoort, schrijf je dus ook een -s- in die eerste samenstelling.

Bv. stationsstraat krijgt een tussen -s, naar analogie met stationsbuurt en stationsplein.

Twijfel je?

Consulteer de leidraad van de spelling op woordenlijst.org