Honeybee Valley realiseert doorbraak in het onderzoek naar veerkrachtige honingbijen

(01-09-2020) Prof. Dirk de Graaf en zijn team levert baanbrekend werk in de aanpak van de wintersterfte van onze bijen: resistentie tegenover virussen is genetisch overerfbaar.

Vandaag verschijnt in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports een artikel van onderzoekers van de Universiteit Gent waarin voor het eerst wordt aangetoond dat de weerstand van honingbijen tegenover virussen genetisch bepaald is. Dit werpt een volledig nieuw licht op het streven naar veerkrachtige honingbijen.

Honingbijen staan onder druk, o.a. omwille van de parasitaire Varroa-mijt die zich in het broed ontwikkelt en de virussen die zij overdraagt. Deze virussen bepalen in grote mate het ziektebeeld van de kolonie, en zijn dus doorslaggevend voor het al dan niet overleven van een bijenvolk tijdens de winter. Desondanks ligt het accent momenteel volledig op de beheersing van de varroa-mijtziekte, en dit zowel op het vlak van de bijenteeltpraktijk als het fundamenteel onderzoek. De Gentse onderzoekers tonen in hun artikel aan dat sommige bijenkolonies in staat zijn om de virusinfecties te onderdrukken en dat dit kenmerk genetisch bepaald is. Hiermee ligt de weg open voor het kweken van virus-resistente volken.

Het onderzoek werd uitgevoerd in het kader van het Vlaams bijenteeltprogramma, een steunprogramma voor de Vlaamse imkers dat gefinancierd wordt door de Vlaamse overheid en de Europese Commissie, waarin een belangrijk luik ‘selectie’ zit. Een vijftigtal imkers hebben aan het onderzoek meegewerkt en op vrijwillige basis gezondheidscontroles laten uitvoeren op hun teeltmoeren in de periode 2015-2018. De onderzoekers kozen voor een niet destructieve staalname, waarbij de koninginnen werden gespaard en enkel de eitjes werden onderzocht op virussen.

Er werd aan de telers aangeraden om preferentieel verder te kweken met de moeren met een gunstig gezondheidsprofiel en gaandeweg leidde dit tot een aanzienlijke daling van de virusbesmetting met het meest gevaarlijke ‘deformed wing virus’. In samenwerking met Wageningen University and Research werd dan een erfelijkheidsschatting gedaan en kon worden aangetoond dat de virusstatus van het ei voor een deel genetisch bepaald wordt en dus dat bepaalde bloedlijnen voorbestemd zijn om weinig tot geen virussen te dragen.

De onderzoekers gaven het erfelijkheidskenmerk de naam ‘suppressed in ovo virus infectie’ of kortweg SOV, wat zoveel wil zeggen als ‘onderdrukking van de virusinfecties in het ei’. Aansluitend konden de onderzoekers in Gent aantonen dat het SOV kenmerk een gunstig effect heeft op de viruslast van het volk in zijn geheel. Professor Dirk de Graaf die de onderzoekingen heeft geleid licht verder toe: “Uit ons onderzoek blijkt dat de sleutel tot gezonde bijen bij het ei ligt. De selectie naar virusresistente volken gebruikmakend van het SOV kenmerk is ongetwijfeld een belangrijke hefboom om te komen tot veerkrachtige bijen. Het selecteren naar Varroa-resistentie zit al vele jaren in ons kweekprogramma.

Door dit nu te combineren met de selectie naar virus-resistentie hopen we om sneller tot een goed resultaat te komen, met name veerkrachtige bijen die zonder tussenkomst van de imker kunnen overleven.” De onderzoekers willen nu op de campus de Sterre van de UGent een bevruchtingsstand uitbouwen waar aanparing met SOV-positieve bloedlijnen mogelijk is om zo dit gunstig kenmerk verder te verspreiden onder de Vlaamse bijenstapel. Ook willen ze de beschermende mechanismen die hier aan de basis liggen verder in kaart brengen.

Ook Vlaams minister van landbouw Hilde Crevits reageert verheugd: “ De beheersing van de wintersterfte, die jaarlijks een deel van onze bijenvolken treft, staat centraal in ons Vlaams bijenteeltprogramma. Dit programma werd ontwikkeld in nauwe samenwerking met bijenteeltverenigingen en wordt wetenschappelijk ondersteund door Honeybee Valley van de UGent. Bijen leveren onmisbare bestuivingsdiensten aan onze land- en tuinbouwsector en zijn onmisbaar om de toekomstige voedselzekerheid te vrijwaren.

Het is dan ook zeer goed nieuws dat professor de Graaf en zijn team nu gezorgd hebben voor een doorbraak in de aanpak van de wintersterfte van onze bijen. Dit is essentieel, baanbrekend werk.”

Lees hier het volledige artikel.

Naar het artikel op de website van inVlaanderen.

© inVlaanderen - 01/09/2020

Lees meer artikels over: