Ondersteuning en promotie van Activerend leren

Vakgroep/Dienst: Facultaire Dienst Onderwijsondersteuning (WE58)
Promotor: Prof. Mieke Adriaens, Onderwijsdirecteur
Projectmedewerkers: Sandra Vangestel, Pieter De Clercq

Geef een korte beschrijving van het onderwijsinnovatieproject

De faculteit Wetenschappen gaat actief op zoek naar docenten die wensen te experimenteren met vormen van activerend leren. Ze doet dit door actieve communicatie rond het thema en het in de kijker plaatsen van goede praktijken hieromtrent. Activerend leren is, net als multiperspectivisme, een containerbegrip. Doel van dit project is het begrip activerend leren te ontleden, zichtbaar te maken en te vertalen naar concrete deelthema’s waar docenten mee aan de slag kunnen.

In het kader van talentontwikkeling van docenten zal er een Broodje Martinnovatie georganiseerd worden met als centrale thema ‘Activerend leren’. Daarin zullen een aantal goede praktijken toegelicht worden en zullen een aantal beschikbare ondersteunende tools in Minerva en Curios gedemonstreerd worden. Deelthema’s rond activerend leren zijn: de gerichte integratie van ICT in een rijke en afwisselende mengeling van onderwijsvormen zoals flipping the classroom en allerlei vormen van blended learning, tussentijdse activering van studenten, probleemgestuurd onderwijs, peer review, studenten laten doceren, probleemgestuurde practica, het gebruik van werkvormen als groepswerk, integratieseminaries, werkcolleges, PGO (probleemgestuurd onderwijs)-tutorials, projecten, stages, …
We proberen steeds zoveel mogelijk te vertrekken van concrete onderwijsproblemen die zich stellen en daarop in te spelen, met klassieke of digitale innovatieve oplossingen, waarbij de acties op langere termijn de continue talentontwikkeling van studenten en personeel m.b.t. onderwijs beogen.

Beschrijf hoe het onderwijsinnovatieproject aansluit bij één van de twee thema’s ‘activerend leren’ en ‘multidisciplinariteit’

De inhoudelijke focus van dit project ligt volledig op het thema activerend leren. Voorliggend project overstijgt opleidingen en dynamiseert het thema activerend leren binnen de ganse faculteit Wetenschappen.

Toon aan dat er een link of samenwerkingsverband is met een andere faculteit

De resultaten van dit project zullen op actieve wijze verspreid worden binnen de Associatie UGent. Concreet zal, ter afsluiting van het project, een Broodje Martinnovatie georganiseerd worden met activerend leren als centraal thema. De focus zal daarbij liggen op een aantal goede praktijkvoorbeelden van docenten.

Daarnaast zal een online good-practice gids opgesteld worden om de goede praktijken rond het thema te presenteren. Deze zullen gepromoot worden via de Nieuwsbrief Onderwijsinnovatie en op gepaste gelegenheden zoals bijeenkomsten van de centrale werkgroep onderwijsinnovatie.

Doelstellingen van het project + tijdsbesteding

Doel van dit project is om binnen de faculteit WE activerende werkvormen verder te promoten. Dit project omvat volgende stappen:

1.    Zicht krijgen op bestaande goede praktijken en deze extra in de kijker plaatsen
Docenten zullen uitgenodigd worden om goede praktijken m.b.t. activerend leren toe te lichten. De beste praktijkvoorbeelden zullen voorgesteld worden a.d.h.v. ‘getuigenissen’ op een webpagina en voorgesteld worden tijdens een Broodje Martinnovatie. Bedoeling is een online good-practice gids op te stellen rond het thema.

Er zal ook specifiek aandacht besteed worden aan goede praktijken rond activerende werkvormen in practica. Daarmee bedoelen we volgende werkvormen en aandachtspunten:

  • probleemgestuurde (versus kookboektraditie) en activerende practica
  • efficiëntieverhoging van practica (voorbereiding via weblectures)
  • kwaliteit feedback verhogen op practica-verslagen (tekstannotatietool/peer assessment/feedbackbeurs/...)

Deze goede praktijken zullen opgenomen worden in het Broodje Martinnovatie rond activerend leren en de online good-practice gids.

2.    Ondersteuning van facultaire projecten ingediend bij de ‘open oproep’
Elk jaar wordt een open oproep gelanceerd aan de docenten voor het indienen van onderwijsinnovatieprojecten. De cel onderwijsinnovatie zorgt hierbij voor de ondersteuning van de ingediende projecten. De promotoren van deze projecten worden met nadruk gevraagd, bij afronding van het project, hun ervaringen te delen met collega-docenten. Bedoeling is hun ervaringen zoveel mogelijk zichtbaarheid te geven binnen de AUGent. Dit kan onder de vorm van een Broodje Martinnovatie, nieuwsbrief, een videogetuigenis, een webpagina,…

3.    Continue ondersteuning van blended learning en flipping the classroom
Teneinde docenten binnen de faculteit WE continu te ondersteunen in hun plannen rond blended learning is de cel onderwijsinnovatie steeds beschikbaar voor technische/pedagogische ondersteuning. Ook docenten die daarvoor géén projectaanvraag indienden krijgen op flexibele wijze ondersteuning via maatwerk. De Faculteit Wetenschappen beschikt over het nodige materiaal en de expertise voor de opname/montage/publicatie van weblectures. De cel Onderwijsinnovatie levert een complete dienstverlening, van voorbereiding, opname, montage en publicatie op Youtube of Minerva. Voor de opname en montage van weblectures gebruiken we Camtasia Studio software. De nabewerking gebeurt ook deels met Adobe Premiere Elements. Voor de opname is tevens een digitaal bord of een documentcamera (Ladibug) beschikbaar alsook een auto-cue-functionaliteit. Dit maakt o.a. de integratie van handschrift in de weblecture mogelijk (voor leerstof waar veel wiskunde, tekeningen en diagrammen aan te pas komen vormt handschrift nog vaak de beste oplossing). Montage van de weblecture houdt in: trimmen van start/einde, wegknippen van versprekingen, toevoegen van beeld van docent, toevoegen van inhoudelijke navigatie (boomstructuur links van de inhoud), toevoegen van aanduidingen (pijl, kader, fluo,...), ondertiteling, voice-over, startscherm/tussentitels/eindaftiteling, toevoegen van video-in-video, publicatie op Minerva/Youtube/...

Weblectures hebben het grootste leereffect als ze gekoppeld zijn aan (online) opdrachten. De docent kan gebruik maken van de leeromgeving Minerva en de toetsomgeving Curios om deze vorm te geven.

Als bijkomende ondersteuning aan docenten bieden we tevens:

  • Aanmaken van Curios-vragenreeksen: Curios laat toe om allerlei vormen van online toetsing in te zetten (multiple-choice, vrije tekst, aanduiden op figuren, sorteren,…)
  • Aanmaken van een leerpad in Minerva: Eén mogelijke vorm is een opeenvolging van weblectures en gekoppelde Curios opdrachten. De student krijgt zo inzicht in zijn leervoortgang en de docent krijgt via ingebouwde statistische analyse een overzicht van voortgang en knelpunten.

De faculteit WE houdt tevens een online overzicht bij van opgenomen weblectures. Docenten kunnen deze weblectures bekijken als inspiratiebron. De bedoeling is zoveel mogelijk verschillende wijzen voor het inzetten van weblectures te demonstreren. Deze overzichtspagina is te bekijken via:
http://www.ugent.be/we/nl/onderwijs/onderwijsinnovatie/voorbeelden_weblectures.htm

4.    Beheer van de multimediale facultaire uitleendienst
De faculteit Wetenschappen wil alle drempels voor de implementatie van blended learning en flipped classroom zoveel mogelijk wegnemen. Eén van de drempels is de beschikbaarheid van multimediamateriaal.

De facultaire uitleendienst van de faculteit WE beschikt over het volgend materiaal.

5.    Promotie voor ondersteunende activerende tools

Tekstannotatietool NotaBene
Deze tool werd ontwikkeld door het MIT voor het annoteren in groep van PDF bestanden, een zogenaamd 'Social Document Annotation System'. Deze tool kan ingezet worden om teksten en artikels te laten bespreken door een groep studenten via het flipped-classroom model, dus door de studenten thuis. Omdat teksten en artikels nog steeds onmiskenbaar de basis vormen voor wetenschappelijke communicatie is het potentieel van deze tool dan ook groot.
Het inzetten van deze tool biedt deels een mogelijk alternatief voor de inzet van videolessen. Het sociale groepskarakter van de tool brengt een potentieel interessante dynamiek teweeg voor het uitwerken van groepsopdrachten. Homepagina en tutorial NotaBene: http://nb.mit.edu/tutorial/

WebPA – tool voor ondersteuning van peer assessment
WebPA is een online peer assessment tool gebruikt in het kader van groepswerk. De faculteit WE engageert zich deze relatief nieuwe tool extra in de kijker te plaatsen d.m.v. het brengen van goede praktijkvoorbeelden. Concreet zal in contacten met docenten, in nieuwsbrieven en op Broodjes Martinnovatie beide tools toegelicht en ingezet worden ter demonstratie en inspiratie.