Stuff of building: Deconstructie van de IJzertoren (1952-1965)

Stuff of building belicht de heropbouw van de IJzertoren in Diksmuide van de eerstesteenlegging in 1952 tot de officiële inwijding in 1965 vanuit bouwhistorisch onderzoek. De toren verschijnt in de tentoonstelling niet als het vanzelfsprekende monument van een eensgezinde Vlaamse beweging, maar als een gecontesteerde werf waar architectuur, techniek, politiek en collectieve mobilisatie voortdurend op elkaar ingrijpen. De heropbouw wordt gelezen als een proces van beslissingen, beperkingen, onderhandelingen en improvisaties die zich tijdens het bouwen opstapelden.

De tentoonstelling speelt een spanning uit tussen materiële sporen en digitale reconstructies. Analytische en interpretatieve visualisaties maken ontwerpkeuzes en verborgen logica’s van deze bijzondere werf zichtbaar: een buisstelling wordt een scenografisch podium, funderingspalen worden ceremoniële symbolen en bouwmaterialen sponsorobjecten. Archiefstukken, werffoto’s, werfobjecten en propagandamateriaal laten tegelijk de complexiteit en onzekerheid van deze visuele bouwgeschiedenissen voelen. 

Zo ontstaat een gelaagde geschiedenis van arbeid, propaganda, technische vindingrijkheid, financiering en materiële weerbarstigheid. De IJzertoren verschijnt als proces, niet als eindbeeld: een monument dat tijdens zijn heropbouw voortdurend werd gemaakt, betwist en herbetekend.

Willem Bekers is doctor-assistent bij de Vakgroep Architectuur en Stedenbouw. Hij bouwt voor deze tentoonstelling verder op zijn doctoraal onderzoek Architecture (de)mobilised : (digital) explorations of the Belgian (post-)military construction site (2024). Daarin vormde de IJzertoren één van de onderzochte casussen.