Vakgroep Bewegings- en Sportwetenschappen

Onderzoeksprojecten

Lopend Onderzoek

Onderwijs

- Het optimaliseren van de aanvangsbegeleiding bij startende leraren in het secundair onderwijs
- Testangst en motiverend evalueren in het economie-onderwijs
- De rol van motivationele strategieën bij het vormen en behouden van beweeggewoonten onder universiteitsstudenten in een cross-culturele context

Sport

- Morele identiteit van sporters en personeel
- Preventie van grensoverschrijdend gedrag in de sport: de wisselwerking tussen verschillende motiverende en demotiverende coachingstijlen.
- Safe Football Allies: het creëren van veilige en ondersteunende omgevingen in Belgische elite jeugdvoetbalacademies
- Wat als normaal geldt, is niet per se gezond... De normalisering van controlerend coachen
- Het versterken van coach opleiders: Onderzoek naar hoe leerling-gecentreerd onderwijs autonomie- ondersteunend coachen promoot.


Gezondheid

- Begrijpen en optimaliseren van (de)motiverende interactiestijlen van zorgverleners

Internationale samenwerkingen

- De motiverende stijl van professionals verbeteren: Naar een complexe en dynamische systeembenadering (Moti­StyleS­port)

 
Gerealiseerde projecten

Onderwijs

- Motiverend evalueren in een les Lichamelijke Opvoeding: Het effect van het stellen van doelen en het geven van op groei-gerichte feedback op de motivatie voor Lichamelijke Opvoeding
- De leraar Lichamelijke Opvoeding als motiverende coach: Het ontwikkelen van een online evidence-based opleidingsaanbod voor leraren Lichamelijke Opvoeding
- Aan de slag met ondersteunende rollen in de les Lichamelijke Opvoeding in het basisonderwijs in Nederland
- Vakdidactisch onderzoek: Het stimuleren (door coöperatief leren) en meten van sociaal-relationele competenties binnen de vakken economie en lichamelijke opvoeding in het secundair onderwijs
- ‘Help, mijn ouders en leerkrachten zetten mij onder druk!’ Een onderzoek naar de antecedenten en gevolgen van de manier waarop adolescenten omgaan met controlerend gedrag


Sport

- "Iedereen is een winnaar": leidt overschatting van de eigen mogelijkheden uiteindelijk tot drop out in de sport ?
- SafeSport project: Grenzen verleggen of grenzen overschrijden? Definiëren van de grijze zone in de sport en het ontwikkelen van interventies ter preventie van grensoverschrijdend gedrag in de sport.
- Coachen met Consensus: het creëren van een veilig en motiverend sportklimaat in Vlaamse sportclubs
- Motiverend en demotiverend gedrag van ouders en coaches in de jeugdsport
- Bidirectionele invloeden in coach-atleet relaties en team dynamieken
- Effectiviteit van sportclubs: identificeren en versterken van essentiële managementprocessen en bestuursstijlen

Gezondheid

- Meer effectief en continu werkplekleren in de gezondheidszorgopleidingen door het optimaliseren van competentie ontwikkeling?

Lopend Onderzoek

Onderwijs

Het optimaliseren van de aanvangsbegeleiding bij startende leraren in het secundair onderwijs

Startende leraren worden snel aan verschillende uitdagingen blootgesteld zoals klasmanagement, omgaan met opstandig gedrag van de leerlingen, communicatie met ouders, samenwerken met collega’s, stress en werkdruk etc. Deze uitdagingen leiden tot een hoog percentage van startende leraren secundair onderwijs die binnen de eerste vijf jaar stoppen met lesgeven. Er is meer onderzoek nodig naar deze vroegtijdige drop-out, een hedendaagse, maatschappelijke zorg. Studies naar de oorzaken, de noden en een effectieve begeleiding bij startende leraren ontbreekt eveneens.

Bovendien is de rol van effectieve begeleiding binnen het sociaal netwerk van startende leraren nog onvoldoende onderzocht. De meeste studies focussen op de rol van de mentor maar ook directie, vakcollega’s en pedagogische begeleiders kunnen hier een meerwaarde bieden.
De algemene doelstelling van dit onderzoeksproject is de aanvangsbegeleiding en het algemeen welbevinden van startende leraren in kaart te brengen en te optimaliseren. Dit willen we bereiken door:

  • de specifieke noden van de startende leraren te onderzoeken
  • nagaan in welke mate de verschillende actoren binnen het sociaal netwerk van de starters de psychologische basisbehoeftes van de starters ondersteunen of dwarsbomen
  • nagaan wat de invloed is van de ondersteuning van het sociaal netwerk op de motivatie en turnover intenties van de starters overheen één volledig schooljaar
  • een pilootstudie opzetten waarbij zowel starters als het sociaal netwerk van de starters het Starterspakket Samen Sterk aan de Start uittesten overheen één volledig schooljaar.

Contact: Silke Hellebaut

Relevante publicaties:

Testangst en motiverend evalueren in het economie-onderwijs

Veel studenten ervaren een bepaalde stress voor toetsen en examen, maar voor sommige studenten is de druk en stress zo groot dat zij testangst ervaren. Testangst is een fundamentele uitdaging in het onderwijs omdat het niet alleen samenhangt met een lager welbevinden, maar ook leidt tot een lagere schoolresultaten.

Dit onderzoek heeft als doel om na te gaan hoe leerlingen in het secundair economie-onderwijs op een motiverende manier kunnen geëvalueerd worden om zo de ervaren testangst te verlagen en de schoolresultaten te verhogen. De focus ligt hierbij zich zowel op de voorbereidingsfase als op de toets zelf. Meer specifiek wordt nagegaan op welke manier de communicatiestijl van de leerkrachten en het aanbieden van keuze tussen (toets)vragen een effect heeft op de testangst.

Contact: Stefanie De Jonge

Relevante publicaties

De rol van motivationele strategieën bij het vormen en behouden van beweeggewoonten onder universiteitsstudenten in een cross-culturele context

Veel universiteitsstudenten hebben het voornemen om actief te zijn, maar vinden het lastig om dat ook daadwerkelijk vol te houden. Traditionele gedragsveranderingsprogramma’s kunnen weliswaar een begin stimuleren, maar houden zelden stand omdat ze motivatie niet omzetten in dagelijkse gewoonten. Zodra een gewoonte eenmaal is gevormd, wordt het gedrag meer automatisch en kan het met minder wilskracht worden volgehouden.
Toch richt onderzoek naar fysieke activiteit (PA) zich vooral op de korte termijn, met nadruk op de startfase, en wordt de kwaliteit van motivatie vaak over het hoofd gezien. Hiervoor integreert dit project de Zelfdeterminatietheorie (Self-Determination Theory) met modellen voor gewoontevorming. De Goal Content Theory beantwoordt de ‘waarom’-vraag: in vergelijking met extrinsieke doelen leiden intrinsieke doelen tot een hogere, autonome motivatie van betere kwaliteit, sterkere betrokkenheid en mogelijk een snellere overgang van herhaling naar automatisme. Gewoonte-modellen verklaren de ‘hoe’-vraag: door frequent en succesvol te oefenen in stabiele contexten wordt gedrag gekoppeld aan cues en ontstaat automatische controle.
Universitaire LO-docenten bevinden zich in een uitstekende positie om deze condities te creëren. Zij bepalen tijd en ruimte, beïnvloeden groepsnormen en het klasklimaat, en kunnen consistente cues inbouwen met directe feedback en lichte aanpassingen in de omgeving, zodat de actieve optie de standaard wordt.
Ten slotte, omdat veel bewijs over PA-gewoonten afkomstig is uit één culturele setting, moeten deze mechanismen in verschillende culturen worden getest.

Het project heeft twee algemene doelstellingen:

  • bepalen hoe universitaire LO-docenten motivationele strategieën, gebaseerd op de Goal Content Theory, kunnen inzetten om studenten blijvende beweeggewoonten te laten ontwikkelen.
  • de Zelfdeterminatietheorie integreren met modellen voor gewoontevorming en de culturele generaliseerbaarheid daarvan op twee locaties te testen.

Contact: Xinyi Liu

Sport

Morele identiteit van sporters en personeel

Corruptie en fraude vormen een grote bedreiging voor de sport zelf en voor de betrokkenen. Om dit probleem tegen te gaan, onderzoekt het PrOFS-onderzoeksproject het probleem op verschillende niveaus en domeinen. Op individueel niveau wordt Morele Identiteit door de combinatie van surveys en veldexperimenten bestudeerd als een beschermende buffer tegen de uitvoering van immorele gedragingen. Een einddoel is het ontwikkelen en evalueren van een prototype van een Workshop Morele Educatie voor atleten om hen te informeren over het belang van fraude preventie en hen te trainen hoe frauduleus gedrag te herkennen en erop te reageren.

Contact: Tassilo Tissot

Relevante publicaties:

Preventie van grensoverschrijdend gedrag in de sport: de wisselwerking tussen verschillende motiverende en demotiverende coachingstijlen.

Sport coaches hanteren vaak een controlerende coaching stijl, waarbij ze hun atleten onder druk zetten in de hoop ze optimaal te laten presteren. Hoewel veel coaches overtuigd zijn van de effectiviteit van deze aanpak, toont onderzoek gebaseerd op de Zelf-Determinatie Theorie (ZDT) aan dat het hanteren van deze stijl voor negatieve gevolgen bij atleten zorgt zoals gevoelens van druk en competitie-angst, maar ook een verminderde prestatie.
De vraag of deze negatieve effecten universeel zijn, dan wel kunnen verschillen tussen atleten kreeg tot op vandaag nog geen aandacht.

In dit project willen we onderzoeken of de impact van een controlerende stijl afhangt van persoonlijke eigenschappen van de atleet zoals de manier waarop atleten omgaan met druk.

Daarnaast blijkt uit een pilootstudie van onze groep dat een controlerende coaching stijl nauw samenhangt met het voorkomen van psychologisch grensoverschrijdend gedrag (GoG). We willen de samenhang tussen beide bestuderen en de literatuur over controlerend coachen vanuit ZDT samen te brengen met de literatuur over psychologisch GoG door de coach.
Meer specifiek geven de coachingstijlen zoals onderscheiden binnen ZDT de mogelijkheid om risico coachprofielen voor psychologisch GoG te identificeren, en kunnen we ook onderzoeken welke atleetfactoren de impact van psychologisch GoG versterken dan wel afzwakken.
Een eerste doel van dit doctoraat is om te onderzoeken hoe verschillende coping mechanismen de effecten van controlerend coach gedrag (doel 1) en ook psychologisch GoG (doel 2) mediëren. Het derde doel is om mogelijke risicoprofielen op basis van coachstijlen identificeren en linken met psychologisch GoG (doel 3).

Contact: Elisa Lefever

Relevante publicatie:


Safe Football Allies: het creëren van veilige en ondersteunende omgevingen in Belgische elite jeugdvoetbalacademies

Safe Football Allies maakt van safeguarding een natuurlijk onderdeel van het dagelijkse werk in jeugdacademies. We weten dat het welzijn en de prestaties van jonge spelers hand in hand gaan: wie zich veilig en gesteund voelt, presteert beter.

In dit project, wordt er een seizoensgebonden programma ontwikkeld dat zich richt op drie sleutelfiguren:

  • trainers
  • academiemanagers
  • aanspreekpersonen (API's/RVS).

Het programma wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met deze actoren zelf, zodat het aansluit bij de dagelijkse praktijk én wetenschappelijk onderbouwd is.

De academiemanager zien we als de spilfiguur in het uitdragen van een veilige cultuur. Onze tools helpen managers om safeguarding op de agenda te zetten in de dagelijkse gang van zaken en het zichtbaar te houden gedurende het hele seizoen door alle leden van de club te ondersteunen.
Coaches krijgen concrete handvatten (bv. oefeningen op het veld, teamgesprekken en check-ins) waarmee safeguarding een onderdeel wordt van hun trainingsroutine.
Voor API’s/RVS richten onze tools zich op zichtbaarheid en toegankelijkheid, zodat zij hun rol optimaal kunnen vervullen.

Door iedereen binnen de academie (spelers, trainers, staf en ouders) te betrekken, creëren we een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het welzijn van spelers.
Het resultaat: een cultuur waarin safeguarding hoort bij top jeugdvoetbal en academies waar talent zich veilig kan ontwikkelen.

Contact: Otis Brouwers

Wat als normaal geldt, is niet per se gezond... De normalisering van controlerend coachen.

Sport heeft een onmiskenbare waarde voor zowel individuen als de samenleving. Het bevordert fysieke en mentale gezondheid, versterkt het gemeenschapsgevoel en biedt zingeving en identiteit. Voor velen is sport dan ook meer dan een bezigheid - het is een levenswijze.
Toch rust de duurzaamheid en legitimiteit van georganiseerde sport op één cruciale voorwaarde: het vermogen om het welzijn en de veiligheid van atleten te waarborgen.

In de praktijk blijkt deze belofte vaak niet ingelost te worden, zeker niet binnen de veeleisende context van (sub-)topjeugdsport (Gervis & Dunn, 2004; Willson et al., 2022).

Uit onderzoek blijkt dat psychologisch grensoverschrijdend gedrag een ernstig en wijdverspreid probleem vormt binnen de sportwereld. In deze studie onderzoeken we op multilevelniveau hoe de normalisatie van controlerend coachen invloed uitoefent op zowel het controlerende coachgedrag als het welbevinden van de atleet.

Daarom gaan we in dit onderzoek een stap verder en richten we ons ook op het organisatorische niveau. We willen nagaan in hoeverre de normalisering van controlerend coachgedrag binnen sportorganisaties — bijvoorbeeld op bestuursniveau — bijdraagt aan het ontstaan en voortbestaan van psychologisch grensoverschrijdend gedrag. Door deze bredere institutionele context te betrekken, beogen we een dieper inzicht te verkrijgen in de mechanismen die dit gedrag legitimeren en in stand houden.

Contact: Tuur De Waele

Het versterken van coach opleiders: Onderzoek naar hoe leerling-gecentreerd onderwijs autonomie- ondersteunend coachen promoot.

Dit doctoraatsonderzoek gaat na of en hoe leerling-gecentreerde onderwijs in de opleidingsprogramma’s van nationale sportfederaties invloed heeft op de ontwikkeling van autonomie-ondersteunend coachen bij afgestudeerde coaches.

Het project wil zowel empirische als praktische inzichten opleveren die kunnen bijdragen aan de verbetering van pedagogische praktijken binnen sportfederaties. Op die manier kan het onderzoek helpen om motiverende sportomgevingen te creëren die in lijn zijn met de principes van de zelfdeterminatietheorie (Self-Determination Theory).

Onderzoeksvragen en hypothese:
De centrale hypothese luidt dat een grotere blootstelling aan leerling-gecentreerde aanpakken tijdens de coachopleiding positief samenhangt met het toepassen van autonomie-ondersteunende coachingsgedragingen in de praktijk.
De specifieke onderzoeksvragen zijn:

  • In welke mate wordt een leerlinggecentreerde aanpak momenteel toegepast binnen coachopleidingen van nationale sportfederaties?
  • Hoe verhoudt de blootstelling aan leerlinggecentreerde aanpak tijdens de opleiding zich tot het huidige autonomie-ondersteunende gedrag van afgestudeerde coaches?
  • Hoe kunnen coachopleidingen herontworpen worden om blijvende autonomie-ondersteunende coachingspraktijken na afstuderen te bevorderen?

Contact: Nicolas Struhàr

Gezondheid

Begrijpen en optimaliseren van (de)motiverende interactiestijlen van zorgverleners

In Europa heeft de helft van de bevolking, ongeacht leeftijd, geslacht of socio-economische status, volgde of heeft ooit therapie gevolgd. Toch blijkt uit recent onderzoek dat één op de drie patiënten niet gemotiveerd is om kinesitherapie te volgen en dat de helft van de klachten van patiënten betrekking heeft op de communicatie van hun therapeut.
Deze factoren kunnen leiden tot mindere therapie uitkomsten en een hogere gezondheidskost. Dit duidt het belang aan om meer inzicht te krijgen in de motivationele processen van patiënten en de rol van de zorgverlener binnen dit therapeutisch proces. Om deze processen beter te begrijpen gebruiken we de Zelfdeterminatie Theorie (ZDT) als theoretisch kader.

De algemene doelstelling van dit doctoraatsproject is het begrijpen en optimaliseren van interactiestijlen van zorgverleners. Dit willen we bereiken door:

  • ervaringen van patiënten ergo- en kinesitherapeuten in kaart te brengen
  • verbanden en antecedenten van interactiestijlen bij zorgverleners in kaart brengen (studenten verpleeg- en vroedkunde, studenten kinesitherapie, kinesitherapeuten en ergotherapeuten)
  • evalueren van een ZDT-gebaseerde lesmodule bij studenten kinesitherapie.

De resultaten van dit onderzoek hebben de mogelijkheid om advies te geven voor professionele ontwikkeling van zorgverleners en om zorgopleidingen te informeren, om zo patiënten ervaringen en therapie uitkomsten te optimaliseren.

Contact: Laura Hesters

Relevante publicaties:

Internationale samenwerkingen

De motiverende stijl van professionals verbeteren: Naar een complexe en dynamische systeembenadering (Moti­StyleS­port)

De motiverende stijl van leraren lichamelijke opvoeding en bewegingsprofessionals beïnvloedt onder andere de fysieke activiteit en de uitval in sport in hun doelgroepen.
Daarnaast toonde onderzoek aan dat een autonomie-ondersteunende stijl resulteert in meer gunstige resultaten dan een controlerende stijl. Hoewel het mogelijk is om van stijl te veranderen, schiet de huidige onderzoeksliteratuur tekort hoe dit efficiënt en duurzaam kan worden gedaan.
Dit project onderzoekt dan ook hoe de training van (bewegings-)professionals kan worden verbeterd om hun motiverende stijl te verbeteren. Hierbij wordt onderzocht:

  • welke paden (bewegings-)professionals volgen om hun motiverende stijl te veranderen
  • hoe haalbare en acceptabele zowel face-to-face als online trainingen zijn.

Contact: Melina Puolamäki, Elina Renko en Matti Heino (Universiteit Helsinki - Faculteit Sociale Wetenschappen, Sociale Psychologie)

Relevante publicatie:

 
Gerealiseerde projecten
Onderwijs

Motiverend evalueren in een les Lichamelijke Opvoeding: Het effect van het stellen van doelen en het geven van op groei-gerichte feedback op de motivatie voor Lichamelijke Opvoeding

Het geven van prestatie cijfers in de Lichamelijke Opvoeding (LO) heeft vaak een negatief effect op de zelf-waargenomen competentie, waardoor leerlingen mogelijkerwijs minder autonome vormen van motivatie (Ryan & Weinstein, 2009) en gevoelens van angst (McDonald, 2001) zullen ervaren.
Andere aspecten van evalueren, namelijk het stellen van doelen en het geven van op groei gerichte feedback, worden verondersteld ervoor te zorgen dat leerlingen zullen groeien in hun zelf-waargenomen gevoelens van competentie en autonome motivatie voor de les LO.

Het stellen van doelen en het geven van op groei gerichte feedback staan bekend als twee sleutel strategieën van ‘assessment for learning’ (AfL; assessment met als doel om leerlingen inzicht te bieden in hun leerproces waardoor ze de kloof tussen het bereikte niveau en het beoogde einddoel zo goed mogelijk kunnen overbruggen). In dit project worden twee theoretische kaders aan elkaar gekoppeld: Assessment for learning en Zelf-Determinatie Theorie (Deci & Ryan, 2000).

De algemene doelstelling van dit project was om de effecten van verschillende vormen en kwaliteitsaspecten van assessment op de motivatie van leerlingen in de les Lichamelijke Opvoeding te onderzoeken.
Een eerste doelstelling van dit onderzoek was om inzicht te krijgen in individuele veranderingen in de ontwikkeling van zelf-waargenomen competentie, motivatie en angst bij leerlingen tijdens het assessmentproces.
De tweede doelstelling was het op basis van die inzichten (experimenteel) testen van de impact van verschillende motiverende assessmentstrategieën.

Meer info (doctoraatsthesis Christina Krijgsman)

Publicaties:

De leraar Lichamelijke Opvoeding als motiverende coach: Het ontwikkelen van een online evidence-based opleidingsaanbod voor leraren Lichamelijke Opvoeding

Leraren lichamelijke opvoeding (LO) die een motiverende lesgeefstijl hanteren wakkeren de autonome motivatie van leerlingen aan en kunnen zo een actieve levensstijl bevorderen. Voorgaand onderzoek heeft aangetoond dat leraren LO hun lesgeefstijl kunnen verbeteren via het volgen van een 1-dag durende workshop. In het huidige project onderzoeken we of we de lesgeefstijl van de leraren ook kunnen trainen via een evidence-based online leeromgeving (https://vobserver.sportamundi.com/).
In de online leeromgeving vullen de leraren

  • een gevalideerde vragenlijst in om hun eigen motiverende stijl te bepalen (zie figuur gepersonaliseerd profiel)
  • reflecteren ze door videobeelden van hun eigen lessen te annoteren
  • formuleren ze concrete strategieën om hun motiverende stijl te verbeteren. De lesgeefstijl wordt tijdens dit onderzoeksproject ingeschat door de leraren zelf, door hun leerlingen, en door experten (die videobeelden bekijken).

Gepersonaliseerd profiel van de motiverende lesgeefstijl van een leraar LO

Arne Bouten focust voornamelijk op leraar-uitkomsten (bv. motiverende lesgeefstijl en intrinsieke versus extrinsieke instructiedoelen) en Nele Van Doren focust op leerling-uitkomsten (bv. motivatie en fysieke activiteit).

Relevante publicaties:

Aan de slag met ondersteunende rollen in de les Lichamelijke Opvoeding in het basisonderwijs in Nederland

In Nederland wordt het bewegingsonderwijs in het basisonderwijs vormgegeven aan de hand van twee kerndoelen:

  • Leren bewegen: De leerlingen leren op een verantwoorde manier deelnemen aan de omringende bewegingscultuur en leren de hoofdbeginselen van de belangrijkste bewegings- en spelvormen ervaren en uitvoeren.
  • Bewegen leren regelen: De leerlingen leren samen met anderen op een respectvolle manier aan bewegingsactiviteiten deelnemen, afspraken maken over het reguleren daarvan, de eigen bewegingsmogelijkheden inschatten en daarmee bij activiteiten rekening houden. Voor deze laatste werden 9 reguleringsdoelen opgesteld. Echter, hoe docenten dit concreet moeten aanpakken, hoe kinderen dit ervaren en wat dit vervolgens doet met de persoonlijke en sociale ontwikkeling in de les LO, is tot dusver onduidelijk.

Het project heeft drie doelstellingen:

  • een review met betrekking tot de beschikbare wetenschappelijke evidentie als het gaat over persoonlijke en sociale ontwikkeling van basisschoolkinderen via Lichamelijke Opvoeding en Sport;
  • meten hoe gymdocenten die als expert worden gezien (op het gebied van leren regelen) bewegen leren regelen en implementeren in hun huidige praktijk;
  • ontwikkeling van een wetenschappelijk onderbouwd vormingstraject voor gymdocenten zodat ze bewegen leren regelen efficiënter kunnen realiseren in hun dagdagelijkse klaspraktijk.

Relevante publicatie:

Opstoel, K., Chapelle, L., Prins, F., De Meester, A., Haerens, L., van Tartwijk, J., De Martelaer K. (2019). Personal and social development in physical education: a review study. (European Physical Education Review).

Meer informatie:

Vakdidactisch onderzoek: Het stimuleren (door coöperatief leren) en meten van sociaal-relationele competenties binnen de vakken economie en lichamelijke opvoeding in het secundair onderwijs

Op 17 januari 2018 keurde het Vlaams parlement het kaderdecreet goed waarin de contouren van de nieuwe eindtermen secundair onderwijs opgenomen zijn.
Eén van de uitgangspunten van het nieuwe kaderdecreet is dat het onderscheid tussen de te bereiken vakgebonden eindtermen (vb. wiskunde, Nederlands, economie, lichamelijke opvoeding) en de na te streven vakoverschrijdende eindtermen (vb. lichamelijke gezondheid & veiligheid) is opgeheven.
Een tweede uitgangspunt is dat de sleutelcompetenties niet vastgehaakt worden aan bepaalde vakken. Het zijn de schoolbesturen die de verbinding maken tussen de sleutelcompetenties en de vak-clusters.
Tot slot stelt het decreet dat de sleutelcompetenties bepaalde samenhang vertonen. Er wordt gestimuleerd om het ontwikkelen van bepaalde competenties te combineren. Binnen de educatieve masteropleiding is het bijgevolg essentieel dat toekomstige leraren de juiste pedagogische omstandigheden kunnen creëren waarbij verschillende competenties in samenhang gestimuleerd en geëvalueerd kunnen worden.

In dit doctoraatsonderzoek willen wij onderzoeken of we via de werkvorm van samenwerkend leren de sociaalrelationele competenties in samenhang kunnen realiseren en evalueren. Dit doen we binnen twee vakken:

  • (Bedrijfs)economie en
  • Lichamelijke Opvoeding.

Om deze doelstelling te realiseren worden volgende subdoelen vooropgesteld:

  • voor het vak (Bedrijfs)economie een evidence-based lessenpakket te ontwikkelen dat gestoeld is op de werkvorm samenwerkend leren en dat toelaat om inhoudsgebonden en transversale competenties in samenhang te realiseren;
  • het ontwikkelen van vakspecifieke ((Bedrijfs)economie en Lichamelijke Opvoeding) evaluatiemethoden voor het evalueren van de sociaal-relationele competenties van leerlingen in het secundair onderwijs;
  • het ontwikkelen van een valide en betrouwbaar meetinstrument om de sociaal-relationele competenties vakoverschrijdend in kaart te brengen;
  • zowel binnen (Bedrijfs)economie als Lichamelijke Opvoeding te onderzoeken wat de effecten zijn van samenwerkend leren op de realisatie van inhoudsgebonden en sociaal-relationele competenties.

Relevante publicaties:

‘Help, mijn ouders en leerkrachten zetten mij onder druk!’ Een onderzoek naar de antecedenten en gevolgen van de manier waarop adolescenten omgaan met controlerend gedrag

Ouders en leerkrachten spelen een belangrijke rol in de motivatie, betrokkenheid en welzijn van jongeren. Vanuit de Zelf-Determinatietheorie toont onderzoek aan dat een controlerende stijl leidt tot tal van negatieve uitkomsten. Minder onderzoek focust op de actieve rol die jongeren hierin spelen.
Dit project legt hierbij de focus op hoe adolescenten omgaan met druk van ouders of leerkrachten.

  • Ten eerste willen we nagaan waarom adolescenten verschillend reageren wanneer ze geconfronteerd worden met een controlerende ouder of leerkracht. Hierbij wordt gekeken naar de rol van het temperament van de jongere en de mate waarin de thuisomgeving autonomie-ondersteunend is.
  • Ten tweede gaan we de gevolgen van verschillende coping strategieën na. Meer bepaald vragen we ons af of de negatieve effecten van een controlerende stijl minder uitgesproken zijn wanneer jongeren adaptieve copingstrategie hanteren, en of deze uitvergroot worden wanneer jongeren maladaptieve copingstrategieën hanteren.

Relevante publicaties:

Sport

"Iedereen is een winnaar": leidt overschatting van de eigen mogelijkheden uiteindelijk tot drop out in de sport ?

Fysieke inactiviteit is een van de belangrijkste gezondheidsrisico’s in verband met de wereldwijde epidemie van zwaarlijvigheid en chronische ziekten zoals diabetes en hartaandoeningen. Het toenemend aantal jongeren en kinderen die niet aan sport doen is ontmoedigend. Het is daarom van essentieel belang om meer inzicht te krijgen in de onderliggende factoren die uitval uit de sport veroorzaken.
Uit onderzoek blijkt dat het beeld dat kinderen hebben van hun motorische vaardigheden een belangrijke rol speelt. Het huidige project onderzoekt dan ook

  • de rol van overschatting van iemands persoonlijke motorische competentie bij het voorspellen van persistentie in, versus drop-out uit de sport
  • de psychologische en contextuele voorlopers van deze overschatting.

Relevante publicatie:


SafeSport project: Grenzen verleggen of grenzen overschrijden? Definiëren van de grijze zone in de sport en het ontwikkelen van interventies ter preventie van grensoverschrijdend gedrag in de sport.

Grensoverschrijdend gedrag jegens kinderen en jongeren neemt epidemische proporties aan. Gegeven de verregaande negatieve gevolgen, wordt het gezien als een groot probleem voor de volksgezondheid wereldwijd. Sport is niet immuun voor deze problematiek.
Binnen dit project hebben we geprobeerd een beter beeld te krijgen op “het gedrag in de grijze zone”. Daarnaast werd grensoverschrijdend gedrag ook in een breder kader onderzocht, door verschillende actoren en risico- en beschermende factoren in kaart te brengen.
Het uiteindelijke doel was om te onderzoeken hoe fysieke en psychologische grenzen bij sporters kunnen verlegd worden op een gezonde manier, zonder grenzen te overschrijden.

Check de onderzoeksrapporten en factsheets via deze website: https://www.sport.vlaanderen/veilig-sportklimaat/laat-je-inspireren/

Lees alvast dit artikel: 


Coachen met Consensus: het creëren van een veilig en motiverend sportklimaat in Vlaamse sportclubs

De voorbije jaren werd reeds veel kennis en inzicht ontwikkeld rond de thema’s grensoverschrijdend gedrag, omstaandersgedrag, atleet-coach relatie en coachgedrag. Verschillende onderzoeksprojecten resulteerden reeds in tools en interventies, zoals workshops voor trainers en clubs vanuit Sportieq of M-factor vzw, vernieuwing van cursussen binnen de Vlaamse Trainersschool, een online bestuurskompas binnen de Vlaamse Sportfederatie, enz.
Deze waardevolle tools en interventies geraken helaas niet altijd tot op het terrein. Dit project heeft dan ook gezocht naar oplossingen om te komen tot een efficiënter en effectiever gebruik van de tools en interventies. Zo werd binnen dit project ingezet op het creëren van een veilig en motiverend sportklimaat in Vlaanderen met een overzichtspaper met beleidsaanbevelingen en een inspiratiedocument voor een veilig en motiverend sportklimaat te installeren, een begeleidingstraject voor sportclubondersteuners, en een handig overzicht van tools voor clubs.

Meer informatie:
Overzichtspaper en inspiratiedocumet: neem contact op met kics@sport.vlaanderen
Begeleidingstraject clubondersteuners: neem contact op met info@sportieq.be
Overzicht tools: https://www.sport.vlaanderen/sportclubs/toolkit-voor-sportclubs/


Motiverend en demotiverend gedrag van ouders en coaches in de jeugdsport

Zowel ouders als coaches spelen een belangrijke rol in de sportbeleving van jeugdsporters. Binnen dit project willen we kijken welke (combinaties aan) (de)motiverende gedragingen van coaches en ouders gepaard gaan met het gevolgen voor het welzijn, de motivatie, en de prestatie van jeugdsporters. Bovendien bekijken we ook wat sportcoaches aanzet tot het hanteren van een motiverende of net demotiverende coachingsstijl.
Meer concreet willen we kijken dit afhangt van het klimaat binnen de sportclub, en/of van de mate waarin coaches hun zelfwaarde laten afhangen van de successen en het falen van hun atleten.

Relevante publicaties:

Bidirectionele invloeden in coach-atleet relaties en team dynamieken

Bij het sporten vindt er een wederzijdse uitwisseling en beïnvloeding plaats tussen coaches en atleten. In sportpsychologisch onderzoek wordt er echter niet altijd rekening gehouden met dit bidirectionele karakter van de relatie tussen coaches en atleten of coaches en teams.
In dit project ligt de focus op het toepassen en aanpassen van verschillende statistische modellen en technieken in de sportcontext en het onderzoeken van de meerwaarde ervan. Concreet onderzoekt dit project of er een bidirectionele wisselwerking is in de motivationele en emotionele beleving van coaches en atleten.

Relevante publicatie:

Effectiviteit van sportclubs: identificeren en versterken van essentiële managementprocessen en bestuursstijlen

Veel sportclubs hebben problemen die hun bestaan bedreigen zoals een daling van het aantal trainers, vrijwilligers en leden, en een afname van de financiële draagkracht. Deze problemen zijn deels te wijten aan veranderingen in de externe omgeving zoals dalende subsidies, demografische veranderingen en de concurrentie van commercial organisaties. Er zijn echter ook processen die de bestuursleden, die (eind)verantwoordelijk zijn voor de clubwerking, zelf in handen kunnen nemen om de clubwerking te versterken.
Dit project focust specifiek op managementprocessen en de hierbij gehanteerde motiverende bestuursstijl. Hiervoor baseert het project zich op (respectievelijk) het Competing Values Framework (Quin & Rohrbaugh, 1981) en Self-Determination Theory (SDT; Deci & Ryan, 2000).

Het project heeft drie doelstellingen:

  • De eerste doelstelling is om effectieve managementprocessen en motiverende bestuursstijlen te identificeren.
  • De tweede doelstelling is om een interventie te ontwikkelen en te evalueren, die het versterken van de effectieve managementprocessen en motiverende bestuursstijl beoogt.
  • De derde doelstelling is om het effect van deze interventie op de clubwerking, de gedragingen en attitudes van belanghebbenden zoals coaches, vrijwilligers en leden, en het menselijk en financieel kapitaal van de sportclub te onderzoeken.

Meer informatie: https://www.clubgrade.be/

Relevante publicaties:

Gezondheid

Meer effectief en continu werkplekleren in de gezondheidszorgopleidingen door het optimaliseren van competentie ontwikkeling?

Om hoogstaande patiëntenzorg te garanderen, is de opleiding tot kwalitatieve gezondheidszorgprofessionals essentieel. Binnen deze opleidingen spendeert de student een groot deel van zijn tijd op de werkplek om zijn/haar competenties te ontwikkelen. Ook na afstuderen is het onderhouden en verbeteren van deze competenties cruciaal. Om optimaal te ontwikkelen, is er continuïteit nodig doorheen de opleiding én nadien.
Bovenop het huidige gebrek aan continuïteit, ontbreekt ook de overeenkomst tussen verschillende opleidingen waardoor interprofessionele samenwerking bemoeilijkt wordt. Om deze problemen op te lossen, zijn alle stakeholders belangrijk. Het betrekken van alle belangrijke stakeholders in de ontwikkeling van de opleiding(en) ontbreekt vaak.
Dit project focust op de competentie ontwikkeling in de algemene gezondheidszorg, zowel voor afstuderen als na afstuderen, waarbij enkele hulpmiddelen voor de optimalisatie van de competentie ontwikkeling onderzocht worden (bv. ePortfolio, competentiekaders, feedback-ondersteunende tool). Daarbovenop speelt één bepaalde competentie een belangrijke rol: interprofessionele communicatie.
Effectieve interprofessionele communicatie zorgt voor minder medicatiefouten, minder ziekte, minder overlijden en dus een betere patiëntenzorg. Daarom is het belangrijk dat interprofessionele communicatie op een goede manier in kaart kan worden gebracht. Onderzoeker Oona Jannsens zal binnen haar project de eerste stappen zetten om een indicatorenlijst op te stellen om interprofessionele communicatie te observeren en beoordelen.

Relevante publicatie: