Marc Maresceau

Marc Maresceau, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Gent en voormalig gastprofessor aan onder andere het Europacollege en de Vrije Universiteit Brussel, is helaas overleden op 27 oktober 2025, op 77-jarige leeftijd.

Marc Maresceau studeerde aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Gent, aan Johns Hopkins University (Bologna) en het Institut de hautes Études Internationales in Genève. In 1977 verdedigde hij zijn doctoraatsthesis over de directe werking van het recht van de Europese Gemeenschappen aan de Universiteit Gent en werkte hij als Leverhulme Fellow aan de Universiteit van Edinburgh.

In 1984 werd Marc Maresceau voltijds professor aan de Universiteit Gent en bekleedde hij de ‘Belgian Chair’ aan King’s College London, waar hij nauw samenwerkte met Sir Francis Jacobs. Lang voordat internationalisering een gangbare praktijk werd in de academische wereld, hanteerde Marc al een zeer internationale benadering van het academische leven. Hij bekleedde gastdocentschappen aan tal van universiteiten, waaronder de Università di Bologna; University of Georgia, Athens; China University of Political Science and Law, Beijing; Université Montesquieu Bordeaux IV; Università di Pisa (Scuola Sant'Anna); Université de Rennes I; The Hebrew University of Jerusalem; Libera Università Mediterranea; Université de Nice en Paris II.

Marc Maresceau was een wereldburger en een visionaire Europeaan. Als een van de eersten begreep hij het belang van EU-uitbreiding en de relaties tussen de Unie en haar buurlanden. Al in 1987 organiseerde hij een baanbrekende conferentie over het juridisch kader van de handelsrelaties tussen de Europese Economische Gemeenschap en Oost-Europa. Tijdens de jaren ’90 bouwde hij het Europees Instituut uit tot een toonaangevend expertisecentrum voor de studie van EU-uitbreiding naar de landen van Centraal- en Oost-Europa. Nieuwe generaties EU-rechtsdeskundigen werden in Gent opgeleid en droegen bij aan de juridische en politieke transitie na het einde van het communistische tijdperk in deze regio.

Naast zijn specifieke expertise en interesse in Centraal- en Oost-Europa werkte Marc Maresceau ook aan de relaties van de EU met andere buurlanden zoals Zwitserland en de microstaten Andorra, Liechtenstein, Monaco, San Marino en het Vaticaan. Hij was een toonaangevend expert in het recht van de EU externe betrekkingen. Zijn bijdrage aan de Collected Courses van de Haagse Academie voor Internationaal Recht, gepubliceerd in 2004, bood een gedetailleerde studie van de bilaterale overeenkomsten die door de Europese Gemeenschap werden afgesloten en werd een standaardwerk over dit onderwerp. Samen met Alan Dashwood redigeerde hij een gezaghebbend werk over ‘The Law and Practice of EU External Relations Law’ (CUP, 2009). Ook na zijn emeritaat in 2014 zette Marc Maresceau zijn academische activiteiten voort, wat resulteerde in belangrijke recente publicaties over de oorsprong en praktijk van EU-uitbreiding, gepubliceerd in The Cambridge History of the European Union (2023) en een geredigeerde bundel over de relaties EU-Zwitserland (2023). Dit laatste boek werd gepubliceerd in de reeks Studies in EU External Relations van Brill-Nijhoff, waar hij sinds het begin van de reeks in 2008 als hoofdredacteur fungeerde.

De belangrijke bijdrage van Marc Maresceau aan de studie van Europese integratie werd erkend door de Europese Commissie met de toekenning van een Jean Monnet Chair ad personam en door de erkenning van de Universiteit Gent als Jean Monnet Centre of Excellence, met het Europees Instituut als coördinator. Marc Maresceau was ook voorzitter van de European Communities Studies Association (ECSA) tussen 1999 en 2002. Hij fungeerde als consultant/academisch expert voor diverse projecten van de Europese Commissie in niet-EU-landen.

Naast een briljante academicus was Marc Maresceau ook een boekenverzamelaar en bibliofiel. In de loop der jaren bouwde hij een indrukwekkende collectie boeken op, voornamelijk over recht, geschiedenis, politiek en internationale betrekkingen. Onder zijn leiding kreeg de bibliotheek van het Europees Instituut de status van European Documentation Centre (EDC) en werd het één van de belangrijkste bibliotheken over Europese integratie in België.

Door zijn publicaties, lezingen en betrokkenheid bij professionele organisaties verwierf professor Marc Maresceau erkenning zowel in Europa als daarbuiten als een toonaangevende stem in zijn vakgebied. Zijn nalatenschap zal blijven inspireren.