Collectie Alain Van Passen
De collectie
De collectie Alain Van Passen is een omvangrijke en veelzijdige onderzoeksbron voor onderzoek naar strips, mediageschiedenis en populaire cultuur. Ze werd in 2018 aangekocht in het kader van het ERC-onderzoeksproject COMICS (nr. 758502), onder leiding van prof. dr. Maaheen Ahmed, en is afkomstig uit de privécollectie van de Brusselse stripverzamelaar Alain Van Passen.
De collectie bestaat voornamelijk uit Franstalige stripmagazines uit België en Frankrijk, gericht op zowel kinderen als volwassenen. Ze bevat een brede waaier aan historische en hedendaagse stripreeksen en -magazines, documentatie van stripverenigingen, originele beeldverhalen van Alain Van Passen zelf en diverse vormen van stripcuriosa, zoals verzamelkaarten. De chronologische reikwijdte is bijzonder groot: van vroege strippublicaties uit 1935, waaronder Les Aventures de TouiToui en Jumbo : pour les jeunes de France, tot recente nummers van het Journal de Spirou uit 2017.
Dankzij deze lange tijdsspanne en de verscheidenheid aan materiaal biedt de collectie talrijke onderzoeksmogelijkheden. Ze leent zich onder meer voor studie naar de ontwikkeling van stripmagazines, veranderende doelgroepen, narratieve en grafische stijlen, uitgeefpraktijken, netwerken van stripverenigingen, de maatschappelijke positie van het stripverhaal in de 20e en 21e eeuw, enz. De gedeeltelijke digitalisering en de raadpleegbaarheid via de bibliotheekcatalogus maken de collectie toegankelijk voor zowel verkennend onderzoek door bijvoorbeeld studenten als diepgaand academisch onderzoek.
Alain Van Passen (°1941)
Alain Van Passen verzamelde zijn hele leven lang strips en was ook zelf actief binnen de stripwereld. Hij groeide op in Etterbeek, in dezelfde wijk als Hergé, en kwam al vroeg in aanraking met een bruisende stripcultuur, mede dankzij de vele kiosken in de buurt. Zijn passie werd gevoed door eindeloze uren lezen, frequente bioscoopbezoeken en het tekenen van zijn eigen strips, waaronder Ajax.
Daarnaast engageerde Van Passen zich sterk in clubs voor stripfanaten, zoals de Club des Bandes Dessinées, waar hij zijn liefde voor het medium deelde met gelijkgestemden. Hoewel het stripmedium lange tijd niet als volwaardige kunst- of literatuurvorm werd erkend — iets wat Van Passen ook persoonlijk ondervond — bleef hij zijn passie volgen. Zijn verzamelpraktijk weerspiegelt die geschiedenis en vormt op zich een interessant onderzoeksobject, bijvoorbeeld voor studies naar verzamelcultuur, canonvorming en de waardering van populaire media. Zijn focus op de bloeiperiode van stripmagazines vanaf de jaren 1930 en op latere periodieke publicaties, waaronder Marvel, maakt de collectie bijzonder relevant voor vergelijkend en transnationaal onderzoek.
Literatuur en documentatie
- Ahmed, Maaheen. "From the Archives: The Alain Van Passen Collection: At the Crossroads of Comics Collecting and Critique." Inks: The Journal of the Comics Studies Society, vol. 4 no. 2, 2020, p. 221-236. Project MUSE
- Ahmed, Maaheen en Beatrijs Goegebuer. “Comics in a University Library: (Un)boxing, Cataloguing, Diffusing." Archives et bibliothèques de Belgique / Archief- en bibliotheekwezen in België, vol. 94, 2024, p. 17-28 (nog niet gepubliceerd, link volgt)
- Buschmann, Paul en Beatrijs Goegebuer. “Zip, shebam, pow, blop en wizz in de academische bibliotheek.” META, no. 3, 2021. https://dx.doi.org/10.1353/ink.2020.0013.
- Buschmann, Paul, and Beatrijs Goegebuer. “The Alain Van Passen Collection : A Unique Collection That Offers Unique Opportunities.” Comic Books, Special Collections, and the Academic Library, edited by Brian Flota and Kate Morris, ACRL, 2023, pp. 121–34.
- Capart, Philippe, et al. From Private to Public : Alain Van Passen’s Collection at Ghent University (vertaald door Maaheen Ahmed, Benoît Crucifix and Giorgio Busi Rizzi). Vol. 16, Crypte Tonique, 2023. Verschenen in het Nederlands, Frans en Engels.
- Frey, Hugo. The Alain Van Passen Collection – University of Ghent, Belgium. UCL Press, 2023.
- Frey, Hugo, and Maaheen Ahmed (eds.). The Visionary Art of Franco-Belgian Comics, 1930s to 1960s. Leuven University Press, 2025. [Ook online beschikbaar]
- KIOSK: ISSUE ZERO. (tentoonstelling) KIOSK at KASK School of Arts, in samenwerking met de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte (UGent) binnen het kader van het ERC-project COMICS, gecureerd door Simon Delobel en Felipe Muhr, 2023.
- Visionary comics: vergeten parels uit de collectie Van Passen. (tentoonstelling) Stripmuseum Brussel – Belgisch Stripcentrum, in samenwerking met Faculteitsbibliotheek Letteren en Wijsbegeerte van de Universiteit Gent en Universitaire Pers Leuven met de steun van spelers van de Nationale Loterij, gecureerd door Maaheen Ahmed en Hugo Frey (in samenwerking met Jan Baetens, Benoît Crucifix, Felipe Muhr en Eva Van de Wiele).