Postgraduaat Erfgoed en samenleving

Benieuwd hoe erfgoed meebeweegt met een wereld die continu verandert? In deze opleiding ontdek je het!

Het postgraduaat Erfgoed en samenleving is een interdisciplinaire opleiding waarbinnen je een breed scala aan academische en praktijkgerichte vaardigheden ontwikkelt. Je leert vernieuwend denken en handelen binnen het erfgoedveld en krijgt de tools in handen om impact te maken. 

Werk je al in de sector of zie je daar je toekomst? Dan helpt deze opleiding je om je expertise verder te verdiepen en te verbreden.

Doorheen de vakken en tijdens jouw stage ga je aan de slag met drie centrale pijlers: erfgoed in de digitale wereld, erfgoed en publiek, en erfgoed en politiek. Elke pijler vertrekt vanuit de meest recente inzichten en slaat via gerichte casussen en oefeningen de brug naar de hedendaagse erfgoedpraktijk.

Drie pijlers

Erfgoed in de digitale wereld

In deze pijler leer je hoe erfgoed en geschiedenis samenkomen in boeiende digitale verhalen. Studenten ontdekken de nieuwste technologieën, van artificiële intelligentie tot augmented en virtual reality, en onderzoeken hoe deze innovaties het erfgoedveld transformeren, toegankelijker maken en verrijken.

 

Erfgoed en digitale transformatie

In dit vak staat de intersectie tussen technologie, mens en maatschappij centraal. We onderzoeken hoe digitale technologieën – zoals prototyping, co-creatie en het werken met persona’s – kunnen bijdragen aan innovatieve en toekomstgerichte oplossingen voor de erfgoedsector. Studenten maken kennis met de allerlaatste digitale sleuteltechnologieën. Tegelijk kijken we kritisch naar de beperkingen, risico’s en ethische vraagstukken die deze vernieuwingen met zich meebrengen. In labsessies werken we verdiepend én kort op de bal via hands-on toepassingen.

Digitaal erfgoed, publiek en geschiedenis

In dit vak slaan we een brug tussen digitale expertise en academisch onderzoek. Studenten ontdekken hoe digitale tools en methodes nieuwe onderzoeksperspectieven openen. We doorlopen stap voor stap het traject van historische bronnen en erfgoedcollecties: van het opsporen en verzamelen tot het bewaren, modelleren, opschonen, verrijken, automatiseren, analyseren, visualiseren en delen van zowel analoog als born-digital materiaal. Voor het casuswerk werken we samen met culturele erfgoedpartners aan een publiekshistorische vertaling naar een concreet digitaal product, zoals een online tentoonstelling, podcast, website of serious game. 

 

Erfgoed en publiek

De omgang met erfgoed in een sterk gediversifieerde samenleving staat centraal in deze pijler. Via innovatieve onderzoeksmethodes krijgen studenten handvaten aangereikt om op een inclusieve en meerstemmige manier gebruikersinzichten te genereren, innovaties te ontwikkelen en aan co-creatie te doen. Daarbovenop leren studenten kritisch en geïnformeerd het debat aan te gaan rond een breed spectrum aan heikele erfgoedthema’s.

 

Innovatie-onderzoek

Leer hoe je met meer dan 70 innovatie-onderzoeksmethodes innovatie-onderzoeksmethodes de diepste gebruikerswensen vertaalt naar oplossingen of initiatieven die écht werken. In dit vak leer je dus om de juiste mixed-method approach te kiezen om gebruikersinzichten te vertalen naar allerlei stakeholders. Het bereidt je voor op elke fase van het innovatieontwikkelingsproces en positioneert je als een interdisciplinair onderzoeker.

Cultuur, Media & Educatie

In dit vak benaderen we erfgoed als middel én inzet van het culturele debat. Via kunst en kritische reflectie bevragen we hoe cultuur wordt gemaakt, gedeeld en betwist in musea, media en de samenleving. Met excursies, gastcolleges en spraakmakende publieke discussies maken we van erfgoed geen archief, maar een actieve praktijk. Daarvoor is samenwerking met het GUM, het Gents Universiteitsmuseum, een essentieel onderdeel. 

 
 

Het GUM & Plantentuin omarmt voluit de maatschappelijke rol van universiteiten. Het museum stimuleert kritisch burgerschap en daagt bezoekers en onderzoekers uit om vragen te stellen in plaats van pasklare antwoorden te formuleren. Vanuit een uitgesproken wetenschapsfilosofisch perspectief plaatst GUM & Plantentuin objecten uit uiteenlopende disciplines — van geestes- en sociale wetenschappen tot exacte wetenschappen — in dialoog naast elkaar zodat het denken achter de wetenschap zichtbaar wordt. Zo kan de collectie gelezen worden als een materieel spoor van de menselijke zoektocht naar kennis: een uitnodiging om mee te reflecteren over hoe wij weten wat we denken te weten.

  • Bekijk de TedX Talk van directeur Marjan Doom.
 

Erfgoed en politiek

In deze pijler duiken we in historische en ethische vraagstukken rond erfgoed. De focus ligt op erfgoedpolitiek, op instrumentalisering van geschiedenis en op de dynamische, steeds veranderende relatie tussen recht en cultuur. Er is aandacht voor juridische vraagstukken in de museum- en erfgoedwereld waaronder intellectuele eigendomsrechten, restitutie en roofkunst, vervalsingen en problematische handel in kunst en cultuurgoederen.

 

Historische cultuur en maatschappij

In dit vak onderzoeken we hoe het verleden voortleeft in het heden en een invloed heeft op hedendaagse identiteit, sociale verhoudingen en politieke dynamieken. We besteden bijzondere aandacht aan de ethische en maatschappelijke uitdagingen die gepaard gaan met het omgaan met pijnlijk en beladen erfgoed.

Recht in de cultuurwetenschappen

Deze cursus verkent de fascinerende wisselwerking tussen recht en kunst in al haar vormen. Centraal staat de interactie tussen rechtsgeschiedenis en kunstgeschiedenis. We hebben daarbij zowel aandacht voor theoretische inzichten als concrete voorbeelden. Studenten analyseren kunstwerken, gebouwen, archiefstukken, literatuur, film en theater tijdens interactieve hoorcolleges en boeiende bezoeken aan musea en historische locaties. Tijdens deze extra muros activiteiten behandelen we onderwerpen van ‘recht over kunst’ én ‘kunst over recht’ op een interactieve en levendige manier.

 

Programma

  • Erfgoed en samenleving is een postgraduaatsopleiding van één academiejaar en bestaat uit 45 studiepunten.
  • Je kan de opleiding opnemen in één academiejaar, of je kan de opleiding spreiden in maximaal drie jaar. Het is niet mogelijk om een individueel programma samen te stellen en afzonderlijke modules op te nemen.

Lesrooster

Eerste semester

Maandag van 8.30 tot 11.30 uur: Erfgoed en digitale transformatie
Maandag van 11.30 tot 14.30 uur: Historische cultuur en maatschappij
Woensdag van 15.30 tot 18.30 uur: Innovatie-onderzoek (hoorcolleges)
Donderdag van 9 tot 11.30 uur: Innovatie-onderzoek (5 workshops)
Tweede semester

Dinsdag van 13 tot 16 uur: Digitaal erfgoed, publiek en geschiedenis
Donderdag van 18 tot 20.30 uur: Cultuur, media en educatie
Vrijdag van 10 tot 13 uur: Recht in de cultuurwetenschappen

Stage

Je sluit jouw opleiding af met een onderzoeksstage van 450 uur in een erfgoedorganisatie naar keuze. Wij zorgen daarbij voor een geschikte match tussen plek en persoon: of je nu net afgestudeerd bent of al even als professional meedraait in de erfgoedsector, je beslist samen met de organisatie waar je jouw onderzoek op wil toespitsen. Tijdens jouw stage leer je heel concreet hoe je de in de vakken opgedane kennis effectief toepast op een actuele erfgoedcasus. Je reikt potentiële oplossingen aan voor actuele erfgoedproblemen en kiest met de organisatie of je jouw schouders zet onder innovatieve digitalisering, meerstemmige publieksparticipatie of eerder een prangende juridische kwestie opheldert.

Getuigenissen alumni

Marc De Clercq

Het postgraduaat heeft een inhoudelijk sterk, interdisciplinair en bijzonder actueel programma dat inspeelt op de hedendaagse uitdagingen van de erfgoedsector. Aangevuld met de interactie van een interessante groep van medestudenten met uiteenlopende achtergronden, werkervaringen en leeftijden. Die diversiteit zorgt voor een rijke uitwisseling van perspectieven, kennis en manier van aanpakken en maken de discussies en presentaties verrijkend voor zowel de studenten als docenten. 

Voor mij, als 55+ jarige documentaire fotograaf en verzamelaar van oude foto’s, bracht dit postgraduaat niet alleen veel kennis en een waardevolle academische verdieping, maar ook het zelfvertrouwen om mijn zeer praktische fotografiekennis en mijn jarenlange ervaring in beeldanalyse vandaag actief in te zetten binnen de erfgoedsector voor digitaliseringsopdrachten maar eveneens als onafhankelijk onderzoeker naar de geschiedenis van de fotografie. 


Astrid Strybol

Dit postgraduaat was voor mij de sleutel in mijn carrièreswitch naar de erfgoedsector. De drie pijlers zorgen voor een mooi evenwicht in innovatie, kritisch denken en praktijkgerichte ervaringen. Zeker dat laatste zorgt ervoor dat je eerste contacten kan leggen in de erfgoedsector en een beeld krijgt van de verschillende spelers. De stage was voor mij de kers op de taart. Ik kon hierna aanblijven als vaste medewerker in een job die de verschillende elementen van mijn carrièreprofiel combineert.
Lauren Deridder

Je zet kennis om in praktijk, leert nieuwe mensen kennen en krijgt tal van mooie opportuniteiten. Zo mocht ik dankzij mijn stage een lezing geven over het Archief de Bergeyck; wat een unieke ervaring was.
Sandrin Coorevits

Het is verfrissend om - na 25 jaar in het werkveld - stil te staan en uitgedaagd te worden om met een frisse blik te kijken naar waar we dagelijks mee bezig zijn: digitale veranderingen, maatschappelijke tendensen, divers publiek, autonomie en onderzoek onder druk, ... Een aanrader voor iedereen uit de cultureel erfgoedsector die met vernieuwde energie de boeiende uitdagingen wil blijven aangaan om tot een relevant erfgoedbeleid en -beleving te komen.
Clara Iland

Het postgraduaat heeft mijn perspectief op cultureel erfgoed sterk verbreed en verdiept. Ik kreeg inzicht in vele relevante en actuele thematieken die ik vandaag ook actief kan meenemen en toepassen in het werkveld.

Infomomenten

Misschien studeer je binnenkort af als master of ben je al professioneel actief en kriebelt het om jezelf bij te scholen binnen het brede erfgoedveld. Schrijf je dan gratis en vrijblijvend in op één van de komende online informatiemomenten. Tijdens deze momenten vertelt de coördinator je alles over de vakken en de stage verbonden aan de opleiding en is er ook ruimte voor vragen. Voor personen die al werkzaam zijn, is er aandacht voor de combinatie werk en opleiding. Het evenement gaat door via MS Teams. Je krijgt ten laatste de dag voorgaand aan het infomoment een deelnamelink in je mailbox. 

  • Dinsdag 31 maart 2026 van 12.15 - 13.45 uur - inschrijven
  • Donderdag 30 april 2026 van 14 - 15.30 uur - inschrijven
  • Maandag 18 mei 2026 van 17.30 - 19 uur - inschrijven
  • Vrijdag 19 juni 2026 van 12.15 - 13.45 uur - inschrijven

Aanmelden

Aanmelden voor deze opleiding kan vanaf 27 maart tot en met 10 juli.

Partner

Instituut voor Publieksgeschiedenis

Contact

aurelie.daems@ugent.be

 

Credits: Foto 1 & 2 © Gum en Plantentuin - Foto 3: © Berber Bevernage