Slotrede Dies Natalis 2026 door rector Petra De Sutter
(21-03-2026) Slotrede door rector Petra De Sutter, vrijdag 20 maart 2026
Geachte genodigden,
Beste collega’s, beste studenten,
Goede vrienden,
Welkom
Vandaag staat voor u een bijzonder fiere rector.
We hebben het voorrecht om acht nieuwe eredoctoren te verwelkomen aan de UGent. Ik som ze nog een keer op: Bashir Abdi, Vishva Dixit, Jean Bennett, Ingrid barones Daubechies, Marianne Bertrand, Richard Ryan, Richard Katz, en de betreurde Edward Deci.
Eén voor één indrukwekkende wetenschappers of maatschappelijke toppers. Allemaal bijzonder fijne mensen.
Welkom!
Beste eredoctoren
Beste Vishva, Jean, Ingrid, Richard, Marianne, en – opnieuw – Richard,
Wetenschap verandert de wereld.
Dankzij jullie jarenlange engagement hebben kankerpatiënten uitzicht op een betere behandeling, of zelfs genezing, en kunnen mensen met erfelijke blindheid opnieuw zien. Jullie onderzoek verscherpt ons inzicht in de wiskunde en de technologie, in het begrip van motivatie in de menselijke ontwikkeling, in de analyse van politieke en maatschappelijke structuren en de relatie tussen ongelijkheid en werkgelegenheid.
Deze inzichten vergroten niet alleen onze kennis, maar verbeteren ook concreet het dagelijks leven van zoveel mensen. Dat, beste eredoctoren, is de impact van jullie onderzoek.
Over de impact van de UGent
Beste UGent’ers,
Ook met jullie wil ik het hebben over de impact van ons wetenschappelijk onderzoek en ons academisch werk. Wij zetten onze kennis in om de maatschappij vooruit te helpen. Om de wereld beter te begrijpen, om nuance te brengen waar het nodig is, om feiten van fictie te onderscheiden.
Die impact laat zich in vele vormen voelen. Ik maak dit graag concreet. Laten we even veronderstellen dat de UGent niet bestond. Of dat zij niet in Gent, maar pakweg in Torhout was opgericht.
Hoe zouden de stad Gent en deze regio, ons economische weefsel en onze maatschappij tout court er vandaag uitzien zonder de UGent?
Wel, zonder de UGent was het onderwijslandschap in Gent lang niet zo toonaangevend en rijkgeschakeerd als het nu is, van kleuterschool tot Doctoral School – en alles daartussen. Met de UGent als onbetwiste draaischijf: samen met de hogeronderwijsinstellingen in en buiten onze associatie vormen we elke dag onze jongvolwassenen tot kritische burgers in deze samenleving.
Zonder de UGent was hier geen excellente kennis als grondslag voor innovatie, voor economische valorisatie, voor maatschappelijke impact. Zonder de UGent was de tech scene in Gent zeker niet zo dynamisch als nu, en was de snelle groei van het ecosysteem rond het Wintercircus enkel een droom – vandaag is het de realiteit.
Zonder de UGent was er niet zo’n rijk cultureel leven in deze stad; denk maar aan het Gents Universitair Museum, de Krook, de Boekentoren of het VANDENHOVE-centrum voor architectuur en kunst, en aan al die andere culturele initiatieven die ontspruiten binnen onze universitaire gemeenschap.
Trouwens: u hoort binnenkort meer over het cultuurplatform waar Herwig en ik onze schouders onder hebben gezet. We hopen hier samen iets heel moois van te maken.
Zonder de UGent was er in Zwijnaarde geen wetenschapspark dat tot de Europese top behoort.
Zonder de UGent geen bloeiend bedrijfsleven in deze stad en in haar haven. Geen sterke economische motor die draait op het talent dat hier wordt gevormd.
Van over de hele wereld kijkt men naar dit bijzondere Gentse ecosysteem dat bruist van innovatie, creativiteit en samenwerking over disciplines heen.
Dus, beste mensen, als er één instantie in het middelpunt van dat ecosysteem staat, als producent van onderwijs, onderzoek en innovatie, dan is het toch wel de UGent.
Ons werk heeft impact, niet alleen op deze stad, niet alleen in ons hele land, maar ver over de grenzen heen. Dat is waar wij elke dag als UGent’ers aan werken.
Over fundamenteel onderzoek
Tegelijk wil ik benadrukken dat niet alles wat we hier aan de UGent doen een direct ‘nut’ of effect moet hebben voor de samenleving. Ik wil in deze rede dus een lans breken voor fundamenteel onderzoek.
Dat wetenschappers zich in een vraagstuk verdiepen zonder een praktische toepassing in het vooruitzicht, dat ze al pistes voor oplossingen openen nog voor er sprake is van een probleem dat – liefst dringend natuurlijk – moet worden opgelost: ook dat is impact.
De geschiedenis leert ons keer op keer hoe fundamenteel onderzoek ongepland tot revolutionaire ontdekkingen kan leiden.
Neem bijvoorbeeld de mRNA-technologie.
Wat tijdens de coronapandemie een cruciale doorbraak bleek in de ontwikkeling van de vaccins, is niet ontstaan uit de zoektocht naar een snelle oplossing. De techniek is ontstaan uit jarenlang fundamenteel onderzoek naar boodschapper-RNA, de werking van cellen in ons lichaam en ons immuunsysteem. De acute nood aan een vaccin heeft daarop kunnen voortbouwen.
Vlaanderen heeft steeds zijn verantwoordelijkheid genomen wat de financiering van onderzoek betreft, zeker ook wat de fundamentele of zuiver door nieuwsgierigheid gedreven variant betreft. De druk vanuit de politiek, de economie en de maatschappij neemt echter toe: moet er niet bespaard worden op bepaalde soorten onderzoek? Moet het niet nog meer toepassingsgericht worden? Is het niet beter dat wij aan onderzoekers zeggen welke thema’s zij moeten onderzoeken? Onderzoeksfinanciering wordt dus in vraag gesteld en er wordt voor het eerst sinds lang ook gevoelig in geknipt. Laten we ons daar krachtig tegen verzetten: zonder deze broodnodige financiering, óók van fundamenteel onderzoek, géén krachtige economische regio, géén innovatieve ecosystemen, géén kennismaatschappij.
Over trotse medewerkers en studenten
Over die ecosystemen gesproken: hoe die in en rondom de UGent groeien en bloeien, hebben Herwig en ik de voorbije zes maanden zelf mogen ervaren. Van Merelbeke tot aan de Noordzee. En van de Sint-Pietersnieuwstraat tot in Incheon.
Sinds we in oktober gestart zijn, hebben we al zeer veel UGent’ers en partners van de UGent ontmoet: in hun labo’s, op de internationale conferenties die ze hier organiseren, bij de lancering van weer een nieuwe leerstoel, tijdens bezoeken aan een van onze strategische of andere gespecialiseerde onderzoekscentra, of aan partnerinstellingen binnen onze associatie of daarbuiten.
Wat ons hierbij opvalt, is hoe gemotiveerd alle betrokkenen met hun specifieke opdracht bezig zijn, ondanks de aanhoudende besparingen. En hoe trots ze zijn op hun verwezenlijkingen.
En dat geldt niet alleen voor de onderzoekers en docenten die deze rijke ecosystemen dagelijks voeden, maar voor alle UGent’ers met wie onze paden het voorbije half jaar zijn gekruist. We zien diezelfde trots opduiken bij onze studententeams die met eigen handen vernuftige auto’s, raketten of boten assembleren, op de rectorcantus, tijdens opvoeringen van onze koren en ensembles, achter de schermen in resto Coupure, begin deze week bij de medewerkers van het nieuwe Studentencentrum, of afgelopen dinsdag tijdens de Paasshow van de studenten geneeskunde.
Beste UGent’ers én vrienden van de UGent
Herwig en ik zullen jullie de komende maanden en jaren blijven opzoeken: we willen jullie ontmoeten, naar jullie luisteren en mee delen in jullie trots.
Over zorgzaamheid in geopolitiek woelige tijden
Maar we willen en moeten ook iets anders doen.
We bevinden ons vandaag in een wereld waarin de geopolitieke realiteit zowat dagelijks verandert. Conflicten escaleren en internationale spanningen nemen toe. Denk maar aan Gaza, Iran, Libanon, Venezuela, Groenland, de lijst is lang.
Fundamentele waarden staan onder druk.
In die woelige geopolitieke context moeten we als universiteit blijven opkomen voor onze waarden, onze onafhankelijkheid en onze autonomie. We moeten de wetenschappelijke methode en de academische vrijheid beschermen en verdedigen. En we moeten toekomstige generaties weerbaar maken tegen desinformatie.
Want ook de wetenschap zelf staat vandaag in vele delen van de wereld onder druk. Wetenschappers worden geconfronteerd met wantrouwen, met politieke druk, met beperkingen op wat onderzocht of gezegd mag worden. Net daarom is wat wij hier samen doen belangrijk. Wij verdedigen het vrije denken, het kritische onderzoek en de zoektocht naar waarheid.
Vanuit het bestuur zullen wij er zo goed als we kunnen voor zorgen dat jullie je werk kunnen blijven doen. Ook wanneer de omstandigheden niet eenvoudig zijn. Onze rol daarbij is helder: ervoor zorgen dat jullie niet alleen staan. Dat jullie over de middelen, de ruimte én de bescherming beschikken om jullie werk te doen.
En, minstens even belangrijk: dat er zorg is. Zorg voor de mensen achter ons onderzoek en onderwijs, voor hun werkdruk, hun veiligheid, hun welzijn – ook bijvoorbeeld wanneer er oorlog of terreur is in hun thuisland.
Want sterke wetenschap en kwalitatief academisch onderwijs vragen niet alleen talent en inzet maar ook een universiteit die haar mensen ondersteunt, beschermt en blijft geloven in wat ze doen.
Durf denken
Beste UGent’ers,
Ik wil afsluiten met een opdracht voor jullie allen. En deze zal u bekend in de oren klinken: durf denken.
Durf denken vraagt vandaag meer moed dan ooit. Want durven denken gaat moeizamer wanneer de feiten onder druk staan, wanneer snelle meningen de boventoon voeren, wanneer er geen ruimte is voor inzichten, context of nuance. Net hier moet een universiteit haar rol blijven opnemen: als plaats waar onafhankelijk denken wordt beschermd. Durf dus te denken, maar heb hierbij de moed om de eigen ideeën te laten uitdagen en durf ook die van anderen te bekritiseren.
En durf tegelijk ook strepen te trekken. Ja, de UGent wil een plek zijn die de academische vrijheid en de vrijheid van meningsuiting hoog in het vaandel draagt. Ja, we willen een plek blijven waar ook controversiële hypotheses kunnen onderzocht, getoetst en waar nodig weerlegd worden. Ook als die door anderen als vreemd of zelfs aanstootgevend kunnen worden ervaren.
Maar er zijn ook andere waarden die we hier aan de UGent hoog te houden hebben. Waarden die we hebben vastgelegd in onze missie, waarden die vervat zitten in onze ethische en deontologische kaders. Durf er collega’s en studenten op aan te spreken wanneer zij de grenzen van deze kaders opzoeken. Durf verantwoordelijkheid te nemen wanneer ze erbuiten treden. Durf een streep te trekken wanneer (bijvoorbeeld) uitingen van wetenschap overgaan in opzettelijke aanvallen op individuen of groepen. Als dat laatste gebeurt, dan zullen wij de streep trekken.
Want onze opdracht als academici overstijgt het louter doorgeven van kennis aan jonge mensen. We vormen generaties die de wereld niet zomaar ervaren, die niet toezien of ondergaan, maar haar kritisch, waardig (!) en met verbeeldingskracht mee vormgeven. Aan al onze studenten wil ik dus zeggen: zit aan het stuur van je eigen leven, bepaal je eigen koers en blijf kritisch, altijd en overal…
Want de toekomst maken we zelf, allemaal samen.