Ontdek de Einsteintelescoop nu in Gent
(03-02-2026) Je weet waarschijnlijk dat het met zwaartekrachtsgolven te maken heeft, maar wat gaat die Einsteintelescoop nu precies doen? Hoe werkt het ding? En wanneer mogen we het verwachten? Dat en meer ontdek je tijdens de Einsteintelescoop roadshow.
De Einsteintelescoop wordt hét neusje van de zalm om zwaartekrachtsgolven waar te nemen. Die golven zijn fundamenteel anders dan alle andere die we kennen - het zijn rimpelingen in de ruimte-tijd zelf. Te klein om door ons opgemerkt te worden, maar een goudmijn aan informatie voor astronomen die ze kunnen oppikken. Omdat ze zo anders zijn, bieden ze een compleet nieuwe kijk op extreme kosmische gebeurtenissen, zoals botsingen tussen zwarte gaten, of zelfs het ontstaan van het heelal.
De Einsteintelescoop zal duizend keer meer zwaartekrachtgolven kunnen waarnemen dan haar voorgangers. En dat misschien wel in België! Samen met Nederland en Duitsland heeft ons land voorgesteld de Einsteintelescoop een plek te geven aan het drielandenpunt. Onderzoekers aan de UGent en andere Vlaamse universiteiten zijn daarom al volop aan het nadenken over de technische uitdagingen en gebruiksmogelijkheden.
Wat mag je verwachten op deze interactieve expo?
- Loop door de Einsteintelescoop met een VR-bril;
- Bewonder een (virtueel) zwart gat van dichtbij;
- Probeer zelf een mini-Einsteintelescoop aan de praat te krijgen;
- Maak kennis met de wetenschappen en technologieën die in dit project samenkomen: van fundamentele fysica tot hightech engineering.
Een nieuwe bril voor ruimte-onderzoek
Gefascineerd door de onmetelijke ruimte boven haar hoofd, gaat de mens steeds verder op ontdekking in het heelal. Met steeds krachtiger technologie: van het blote oog, over de eerste telescopen, radiotelescopen en ruimtetelescopen, tot gigantische neutrinodetectoren en de Einsteintelescoop.
Weerman Frank Deboosere neemt je in dit filmpje (12 minuten) mee op deze ontdekkingsreis, en legt uit hoe de Einsteintelescoop ons daarbij gaat helpen.
Waar en wanneer kan je de expo bezoeken?
De expo is gratis te bezichtigen op campus Ledeganck vanaf donderdag 26 februari tot en met donderdag 5 maart, maar voor de volledige ervaring kom je best langs op zondagnamiddag 1 maart of donderdagavond 5 maart. Op die momenten kan je met een VR-bril door de telescoop zelf wandelen, een miniatuurversie van de telescoop bedienen, en je meer laten vertellen door onze onderzoekers.
Je kan een bezoek aan de expo combineren met een bezoek aan het GUM, het Gents Universiteitsmuseum. Dat is op beide momenten open en (betalend) te bezoeken.
Zondag 1 maart: expo & lezingen op campus Ledeganck
Expo volledig open van 14 uur tot 17.30 uur.
Lezingen van 15 uur tot 15.30 uur en van 16 uur tot 16.30 uur.
Donderdag 5 maart: expo & lezingen op campus Ledeganck (nocturne tijdens ‘Late donderdag’)
Expo volledig open van 18 tot 22 uur.
Lezingen van 19 uur tot 19.30 uur en van 20 uur tot 20.30 uur.
Zaterdag 28 februari: lezing in volkssterrenwacht Armand Pien
De UGent-volkssterrenwacht Armand Pien organiseert in dezelfde periode een meer uitgebreide, betalende lezing over de Einsteintelescoop, op zaterdag 28 februari, van 14.30 uur tot 16.30 uur. Meer info en inschrijvingen via de website van de volkssterrenwacht.
Programma voor scholen
Op vrijdag 27 februari en maandag 2 maart is de expo open voor scholengroepen uit de derde graad. Dit programma is volzet.
Zelf sterrenkunde studeren? Check de UGent-studiekiezer of kom naar de infodag van de faculteit Wetenschappen op zaterdag 7 maart! Liever ingenieur om aan de bouw van de Einsteintelescoop mee te werken? Die infodag vindt plaats op 28 maart; meer informatie over de opleiding vind je in de studiekiezer.
Bereikbaarheid
De expo is terug te vinden in het peristilium van het hoofdgebouw op campus Ledeganck, Ledeganckstraat 35 in Gent. De lezingen zijn bewegwijzerd vanaf inkom en expo. Gebruik bij voorkeur de ingang van Plantentuin/GUM op de hoek van de Ledeganckstraat en de Emile Clauslaan (N60). Meer info over de bereikbaarheid met verschillende transportmiddelen is terug te vinden op de website van het GUM.
De UGent en de Einsteintelescoop
De Einsteintelescoop is nog niet gebouwd en nu al hot aan de UGent!
- Aan de vakgroep Fysica en sterrenkunde denken de toekomstige gebruikers mee over hoe de telescoop moet gaan werken. Welke soorten laserstralen zijn het meest geschikt om de lengteverschillen aan de armen van de telescoop te meten? En hoe pakken we de analyse van de vele nieuwe gegevens het best aan? Lees meer over hun onderzoek op durfdenken.be.
- Bij de vakgroep Vastestofwetenschappen buigen verschillende onderzoekers zich over de spiegels voor de telescoop, en in het bijzonder de coatings daarvoor. Een 'gewone' spiegel weerkaatst slechts 70 tot 90% van het licht dat erop invalt. Voor de Einsteintelescoop is de ambitie om beter te doen dan 99,999%...
- Ingenieurs aan de vakgroep Elektromechanica, Systeem- en Metaalengineering ten slotte onderzoeken welk staal we kunnen gebruiken voor de telescoop.
Zwaartekrachtgolven, wat zijn dat?
Zwaartekrachtgolven zijn rimpelingen in tijd en ruimte. Ze ontstaan wanneer sterren exploderen of zwarte gaten met elkaar botsen. Albert Einstein sprak er al over in 1916, maar kreeg pas honderd jaar later gelijk: zwaartekrachtgolven werden uiteindelijk in 2015 voor het eerst waargenomen. De ontdekking zette de studie van het universum op haar kop.
Vroeger bestudeerden wetenschappers het heelal aan de hand van het licht dat het uitstuurt of reflecteert. Maar daarmee kan je amper 5% van het universum onderzoeken. Met zwaartekrachtgolven kan je het overige, donkere heelal onthullen. Op termijn kunnen de golven mogelijk zelfs licht werpen op de oerknal…
De Einsteintelescoop: een Belgisch-Nederlands-Duits onderonsje
Omdat zwaartekrachtgolven zoveel interessante informatie bevatten, worden ze volop bestudeerd, zowel in de ruimte als vanop de aarde.
Vandaag staan er op onze planeet drie actieve zwaartekrachtgolfdetectoren: in de VS, Japan en Italië. Mogelijk verschijnt er in onze achtertuin een revolutionair nieuw meetstation. Want België, Nederland en Duitsland zijn kandidaat om samen een nieuwe detector te bouwen, de Einsteintelescoop. Geplande locatie: het drielandenpunt in de Maas-Rijnvallei. Het project zit vandaag in de haalbaarheidsfase, zo loopt er onderzoek naar de bodem en ook de duurzaamheid van het project. Onze regio krijgt wel concurrentie van Sardinië en de Duitse regio Saksen, die zich opwerpen als alternatief. In 2027 wordt de knoop doorgehakt. Spannend!
