Onderzoek

Melilla,2016@JosePalazonFundamenteel onderzoek

Veilig met de buren? Vluchtelingenbescherming en EU extern migratiebeleid  in Turkije en Marokko

De Europese Unie tracht haar internationale verantwoordelijkheid inzake vluchtelingenbescherming steeds meer uit te besteden aan derde landen. Haar beleidsvrijheid wordt echter beperkt door het internationale vluchtelingenrecht en de mensenrechten. Dit project onderzoekt de juridische en daadwerkelijke bescherming van vluchtelingen in Turkije en Marokko.
Het onderzoek omvat zowel het 'gebruikersperspectief' van vluchtelingen op hun fundamentele rechten, d.m.v. veldwerk ter plaatse, als een kritische aftoetsing van de nationale beschermingskaders aan de minimumstandaarden van het internationale recht, onder meer het respect voor het non-refoulementsbeginsel. Ook wordt nagegaan of er sprake is van een internationaal gedeelde verantwoordelijkheid om vluchtelingen te beschermen, en wat dit zou kunnen omvatten.
Conclusies zullen bevindingen en aanbevelingen bevatten voor nationale asielsystemen, het externe migratiebeleid van de EU en het internationale rechtskader. Dit project wordt gefinancierd door het Bijzonder Onderzoeksfonds (BOF) van de Universiteit Gent (2018-2021).

Onderzoeker: Ruben Wissing
Promotor: Prof. Ellen Desmet

 

Onderzoeksproject GezinsherenigingGezinshereniging van Turkse migranten in België en Nederland: een vergelijkende studie over rechtsbewustzijn en strategieën in het licht van beleidsevoluties

Het onderzoek focust zich op gezinshereniging van Turkse migranten in België en Nederland. Vanuit een rechtssociologisch perspectief zullen het rechtsbewustzijn en strategieën van Turkse migranten in beide landen onderzocht worden in het licht van beleidsevoluties. Veldwerk is een belangrijk component van het project. De onderzoeker zal in België en Nederland semi-gestructureerde interviews afnemen van Turkse migranten en zal hierin onderzoeken hoe het rechtsbewustzijn van de migranten is ten aanzien van veranderende wet- en regelgeving in beide landen. Aan de hand van deze resultaten zal de onderzoeker een grondige vergelijkende analyse maken van het rechtsbewustzijn en de gebruikte strategieën met betrekking tot gezinshereniging van de Turkse migranten uit België en Nederland. Dit project wordt gefinancierd door het FWO (2018-2021).

Onderzoeker: Ayse Güdük
Promotor: Prof. Ellen Desmet

 

Exiled and separated

Verbannen en gescheiden: een multi-sited etnografie van vluchtelingenfamilies die proberen te herenigen

De meeste Europese staten geven vluchtelingen toegang tot een vlottere procedure om zich te herenigen met hun familieleden. Veel studies benadrukken echter hoe vaak problemen met timing, documenten en economische middelen gezinsherenigingen uiterst moeilijk, zo niet onmogelijk maken. Terwijl er veel is geschreven over de obstakels voor migranten om van hun recht op gezinsleven te genieten, is er weinig bekend over de specifieke situatie van vluchtelingen. Het multi-sited ontwerp van dit project is gericht op het reconstrueren van de complexiteit van machtsverhoudingen, sociale verwachtingen en structurele belemmeringen die de mogelijkheid van vluchtelingen beïnvloeden om bij hun gezin te zijn. Ten eerste, door vluchtelingen in Europa (België en Italië) en hun gezinnen die in transitlanden wonen, te bestuderen, wil dit project licht werpen op de transnationale verbindingen en de stroom van verwachtingen die het dagelijks leven van gescheiden gezinnen vormen. Ten tweede biedt dit project door onderzoek te doen in diplomatieke en migratiebureaus op verschillende locaties, inzicht in de complexe interacties tussen bureaucratische praktijken en de geografische en sociale strategieën die vluchtelingengezinnen gebruiken om aan de noodzakelijke vereisten te voldoen - of deze te omzeilen. Het onderzoek is gericht op een beter begrip van de politieke en sociale tegenstellingen van nationale grenscontroles, het asielregime van het Europese migratiebeleid en hun implicaties voor het leven van vluchtelingen. Het project wordt gefinancierd door FWO (2020-2023).

Onderzoeker: Dr. Milena Belloni
Promotoren: Prof. Gert Verschraegen and Prof. Ellen Desmet


Economische vluchtelingen: een analyse van vervolging en ontheemding in tijden van globalisering

UNHCR Photo Unit's Flickr Page, Creative Commons License

Het Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen biedt geen bescherming aan een nieuwe groep vluchtelingen die een direct gevolg is van de globalisering. De vervolgingsindex is laag en bestempelt "economische vluchtelingen" als geen bescherming verdienend. De meeste vluchtelingen komen echter uit landen waar economisch falen, politieke instabiliteit, armoede en vervolging onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Daarom wordt met dit onderzoek nagegaan of economische liberalisering een ernstige vorm van economische vervolging is geworden waarmee het internationaal recht rekening moet houden bij het behandelen van asielaanvragen. Kunnen met name de huidige programma's voor economische liberalisering, opgelegd door het geïndustrialiseerde Westen aan Afrikaanse landen, vervolging uitmaken in de zin van het Vluchtelingenverdrag van 1951? Deze vraag situeert zich in de context van een toenemend aantal mensen dat zich binnen en buiten Afrika verplaatst als gevolg van systemische economische achterstelling. De conclusies zullen bevindingen en aanbevelingen bevatten voor een protocol betreffende het vaststellen van geloofwaardige angst voor economische vluchtelingen.

Onderzoeker: Shepherd Mutsvara
Promotoren: Prof. Joanna Bar (Pedagogical University of Krakow) en Prof. Ellen Desmet

 

Kinderrechten in asielprocedures in beroep: een juridische etnografie

© Vincent Van Gogh – Country Road in Provence by NightMay 1890, oil on canvas, 92 x 73 cmDe relatie tussen de rechten van het kind en de beroepsprocedure in het asielrecht wordt gekenmerkt door spanningen en uitdagingen. Zowel niet-begeleide minderjarigen als kinderen en jongeren die samen met hun familie asiel aanvragen, vormen doorgaans een bijzonder kwetsbare groep voor wie de mensenrechten onder druk staan. Vaak zijn beleidsmakers en juridische professionals terughoudend om zich te verbinden aan kinderrechten. Tegelijkertijd ondervinden kinderen en jongeren in asielprocedures weinig mogelijkheden om oprecht betrokken te zijn bij beslissingen die hen aanbelangen en invloed uit te oefenen op hun leven.

Dit project hanteert een interdisciplinaire, gecontextualiseerde en multi-actorale aanpak om te analyseren hoe de belangrijkste belanghebbenden bij de berechting van Belgische asielzaken in beroep, de rechten van het kind percipiëren, mobiliseren en in de praktijk brengen. Onderzoeksmethoden uit het recht (rechtspraakanalyse) en de antropologie (etnografie) zullen worden gecombineerd om de rol en het perspectief van kinderen en jongeren, hun ouders of voogden, advocaten, vertegenwoordigers van de asielinstantie in eerste aanleg en rechters van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV) te bestuderen.

De vragen die richtinggevend zijn voor dit onderzoek zijn (1) hoe ervaren en begrijpen individuen de rechten van kinderen en jongeren; (2) in hoeverre definiëren zij relevante problemen in termen van kinderrechten; en (3) welke normen en praktijken geven vorm aan de interne rechtscultuur waarbinnen de RvV opereert? Het project draagt bij aan het veld van 'kritische kinderrechtenstudies', waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan hoe kinderrechten door kinderen zelf en door interactie van kinderen met andere groepen worden vormgegeven. Dit project wordt gefinancierd door het FWO (2020-2024).

Onderzoeker: Sara Lembrechts
Promotor: Prof. Ellen Desmet 


Alle kleuren van de regenboog? Een gevalstudie van seksuele oriëntatie en genderidentiteit rechten in de Belgische asielprocedure

foto project Liselot CasteleynVluchtelingen worden in populaire discours vooral beschouwd als heteroseksuele, cisgender (en homofobe/transfobe) mannen. Veel mensen ontvluchten hun thuisland echter omwille van hun angst om vervolgd te worden op basis van hun seksuele oriëntatie en genderidentiteit (SOGI).

Eenmaal aangekomen in Europa, in een land waar SOGI wordt erkend als mensenrecht en als zodanig ook het toepassingsgebied van het vluchtelingenrecht heeft uitgebreid, zijn de uitdagingen voor een SOGI vluchteling nog niet voorbij. Eerst moeten SOGI vluchtelingen als zodanig erkend worden door de staat, op basis van de geloofwaardigheid van hun seksuele oriëntatie en genderidentiteit en de gegrondheid van hun vrees. De uitdaging hierbij schuilt in de onderhandeling tussen de SOGI vluchtelingen en de staatsactoren binnen/met het wettelijke kader om tot hetzelfde begrip te komen van SOGI rechten, ondanks de verschillende culturele achtergronden en de dominante Westerse denkkaders.

Om meer inzicht te verwerven in deze complexe asielprocedure en de bijhorende discours omtrent seksualiteit, genderidentiteit en migratie (rechten), zal dit onderzoek de SOGI aanvragen in de Belgische asielprocedure analyseren vanuit de queer en post-koloniale studiegebieden. Hierbij zal zowel het perspectief van de SOGI vluchtelingen als van de betrokken staatsactoren in kaart worden gebracht aan de hand van interviews, participatieve observaties en samenwerkingen, en een kritische discoursanalyse.

Onderzoeker: Liselot Casteleyn
Promotor: Prof. Ellen Desmet en Prof. Marlies Casier

Toegepast onderzoek


© L.S. / FotoliaPALIM: pilootproject voor de invulling van knelpuntberoepen via innovatieve arbeidsmigratiemodellen (2019-2020)

PALIM (Pilot Project Addressing Labour Shortages Through Innovative Labour Migration Models) is een pilootproject uitgevoerd door het Belgische ontwikkelingsagentschap Enabel, met de steun van de Europese Unie en het International Centre for Migration Policy Development (ICMDP). Het project wil een nieuw arbeidsmigratiemodel testen, door de ontwikkeling van de ICT-sector in Marokko te linken aan het gebrek aan goed opgeleide informatici in Vlaanderen. Wanneer personen zowel in hun land van herkomst (Marokko) als in het land van bestemming (België) een gekwalificeerde job kunnen vinden, kan arbeidsmobiliteit beide partijen ten goede komen. Daartoe worden sollicitanten in Marokko opgeleid tot ICT-ers en ondersteund bij het vinden van een job in een van deze twee landen.

In dit kader voerde de Onderzoeksgroep Migratierecht twee verkennende studies uit, die tot doel hebben de integratie van Marokkaanse ICT-ers in België te ondersteunen. Het eerste rapport analyseert het welkomstbeleid van bedrijven en relocatiediensten aangeboden aan arbeidsmigranten bij aankomst in Vlaanderen en Brussel. Het tweede rapport analyseert actoren in Vlaanderen en Brussel die zich bezighouden met de integratie van arbeidsmigranten op professioneel, sociaal en persoonlijk vlak. Daarnaast werd informatie op maat ontwikkeld om zowel werknemers als werkgevers te ondersteunen bij de aanvraag van een gecombineerde vergunning.

Onderzoekers: Geertrui Daem en Evelyne Van der Elst

Freedom to travel

Onderzoek naar de formaliteiten betreffende de inschrijving en het verblijf van Europese werknemers in België (2018-2020)

Dit onderzoek richt zich op de administratieve procedures die het resultaat zijn van de implementatie van de Richtlijn 2014/54/EU in de Belgische wetgeving, een Europese richtlijn die tracht het vrije verkeer van werknemers te vergemakkelijken. Het onderzoek geeft een kritische analyse en beschrijving van de gemeentelijke praktijken in de drie gewesten betreffende de inschrijving en het verblijf van EU-burgers die hun recht op vrij verkeer uitoefenen. Daarnaast wordt een vergelijkende analyse gedaan van registratieformaliteiten in de volgende landen: Duitsland, Frankrijk, Luxembourg, Nederland en Italië. Als laatste zal het onderzoek ook eventuele aanbevelingen geven betreffende de wetgeving en de toepassing hiervan alsook suggesties om gemeentelijke praktijken efficiënter en meer uniform te maken. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de EU Rights Clinic van de Universiteit Kent en Fragomen; het wordt gefinancierd door Myria - het Federaal Migratiecentrum.

Onderzoekers: Roos-Marie van den Bogaard en Prof. Ellen Desmet

 

 

Handboek van de Raad van Europa: Gezinshereniging voor vluchtelingen- en migrantenkinderen - Normen en veelbelovende praktijken (2018-2020)Family Reunification for Refugee and Migrant Children

In mei 2017 heeft het Comité van Ministers het Actieplan van de Raad van Europa inzake de bescherming van vluchtelingen- en migrantenkinderen in Europa goedgekeurd. Het schetst concrete acties die door de Raad van Europa moeten worden ondernomen, gegroepeerd rond drie pijlers. Het helpen van kinderen en gezinnen bij het herstellen van familierelaties is een van de acties onder de tweede pijler gericht op het bieden van effectieve bescherming aan vluchtelingen- en migrantenkinderen.
In het kader van het actieplan heeft de Office of the Special Representative on Migration and Refugees een Handboek gepubliceerd over gezinshereniging voor vluchtelingen- en migrantenkinderen, beschikbaar in het Engels en in het Frans.

Onderzoeker: Prof. Ellen Desmet

 

Vademecum voor voogden van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen

Rechten van Niet-begeleide minderjarige vreemdelingen in BelgiëIn opdracht van de FOD Justitie bereiden Antigone Advocaten, prof. Jinske Verhellen en prof. Ellen Desmet het juridische luik voor van een nieuw Vademecum voor voogden van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Deze opdracht ligt in het verlengde van het boek “Rechten van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen in België”.

Onderzoeker: Prof. Ellen Desmet



The Moving Cities Map: onderzoek naar solidaire steden in België voor een Europees netwerkproject (2020-2021)

The Moving Cities MapThe Moving Cities Map is een Europees project dat de politieke rol van steden en gemeenten wil versterken die een humaan en solidair migratie- en integratiebeleid hanteren. Deze lokale initiatieven worden vaak over het hoofd gezien en overschaduwd door het restrictieve beleid van de EU en haar lidstaten. Om het gebrek aan politieke autonomie en middelen van deze steden en gemeenten te verhelpen, wil het project de innovatieve en progressieve lokale initiatieven in de kijker zetten om ze (hopelijk) om te zetten in politieke actie op nationaal en EU-niveau. Deze lokale initiatieven worden voorgesteld via een online platform om solidariteit in andere steden en interlokale strategieën te inspireren. Het project ‘The Moving Cities Map’ is een initiatief van Seebrücke, in samenwerking met de Rosa Luxemburg Stiftung, de Heinrich Böll Stiftung, Tesseræ en het Fonds Zivile Seenotrettung.

Het Belgische onderdeel van het onderzoek voorziet in een overzicht van Belgische steden die actief zijn in een stedennetwerk voor een humaner migratie- en integratiebeleid en/of die zich publiekelijk hebben uitgeroepen tot solidaire stad. Het onderzoek bevat ook een overzicht van Belgische netwerken, campagnes of allianties met betrekking tot migratie en integratie. Het grootste deel van dit onderzoek is gewijd aan het opstellen van stadsprofielen aan de hand van bureauonderzoek en interviews. Deze steden zullen in kaart worden gebracht als best practice voorbeelden in België met betrekking tot hun migratie- en integratiebeleid.

Onderzoekers: Eva Vandenhove, Liselot Casteleyn en Prof. Ellen Desmet

Publicaties

Gastonderzoekers

Nikolett Takács (augustus 2018)

Niolett TakácsNikolett Takács is een doctoraatsstudent aan de afdeling internationaal recht van de Universiteit van Miskolc, Hongarije. Tegelijkertijd doet ze onderzoek aan de Regionale Academie voor de Verenigde Naties. Nikolett's PhD-project richt zich op asielrecht en mensenrechten, met bijzondere aandacht voor niet-begeleide minderjarige asielzoekers. Ze behaalde een licentiaat in de Rechten aan de Universiteit van Miskolc en is daarna haar promotieonderzoek gestart. Ze heeft 6 maanden stage gelopen bij het Immigratie- en Asielbureau in Hongarije. Ze is betrokken bij de Regionale Academie van de Verenigde Naties, waar ze onder coördinatie van de IOM en de Academie deel uitmaakt van een team dat zich bezighoudt met de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij het Global Compact for Migration. Nikolett deed onderzoek bij het Ierse Centrum voor Mensenrechten in Galway, waar ze internationale en regionale normen over de rechten van het kind in asielzaken onderzocht. Ze ontving een studiebeurs van het Hongaarse ministerie van Justitie om onderzoek te doen aan buitenlandse universiteiten om de literatuurstudie voor haar proefschrift te verbreden. Op deze manier kreeg ze de kans om van 17 tot 31 augustus 2018 gastonderzoeker te zijn aan de Migration Law Research Group van de Universiteit Gent onder supervisie van prof. dr. Ellen Desmet.

 

Golam Nasibul Hoque (June 2017)

Golam Nasibul HoqueMd Golam Nasibul Hoque bezocht van maart tot en met juni 2017 de Onderzoeksgroep Migratierecht van de Universiteit Gent om onderzoek te verrichten voor zijn MA scriptie Civil Society's Initiatives on Intercultural Dialogue with Refugees: A Comparative Study of Italy, Ireland and Belgium" onder de supervisie van professor Ellen Desmet met Erasmus + -financiering, in het kader van zijn MA in Human Rights aan de Universiteit van Padua, Italië. Mr. Nasibul is momenteel een Jean Monnet Ph.D. Fellow in European Studies over het onderwerp " Hate Crimes in Socio-Psychological Context”: A comparative study and assessment by intercultural dialogue in the context of the UK and Australia" aan de Universiteit van Canterbury, Nieuw-Zeeland. Om zijn onderzoek te verrichten, heeft hij een volledige beurs gekregen van het New Zealand European Union Centers Network (EUCN).